Thứ tư 06/07/2022 16:40 24h qua English RSS
Hotline: 094 540 6866

"Tủ lạnh" cổ đại không dùng điện, bảo quản đá lạnh giữa sa mạc nóng bỏng

15:57 | 22/05/2022

Những kỹ sư thời cổ đại đã tạo ra loại tủ lạnh không cần dùng điện nhưng vẫn có thể bảo quản băng đá và thực phẩm giữa sa mạc nóng bỏng.

Từ khoảng những năm 400 trước Công Nguyên, thời điểm rất lâu trước khi con người phát minh ra điện, trên vùng sa mạc khô cằn nóng bỏng của đế quốc Ba Tư (Iran ngày nay), các kỹ sư cổ đại đã tạo ra một thiết bị làm mát có khả năng bảo quản đá lạnh và thực phẩm. Đó là Yakhchāl.

"Tủ lạnh" hơn 2.400 năm bảo quản băng đá và thực phẩm giữa sa mạc bỏng rát

Yakhchāl mang nghĩa đen là "hố băng", vốn là thiết bị làm mát cổ có hình nón cao, rỗng ruột. Khoảng không bên trong Yakhchāl được dùng để dự trữ băng đá, thực phẩm hay những đồ dễ thiu hỏng. Đây là thiết bị giữ lạnh hiệu quả dù chúng được thiết kế nằm giữa sa mạc nóng như thiêu đốt.

tu lanh co dai khong dung dien bao quan da lanh giua sa mac nong bong
Đây là thiết bị bảo quản đá lạnh, thực phẩm của người Ba Tư cổ đại (Ảnh: News).

Những chiếc "máy giữ lạnh" cổ xưa này giống như tổ ong trồi lên mặt đất. Mái vòm rỗng của có cao khoảng chục mét. Bên dưới lòng đất là các kho ngầm rộng lớn để chứa những khối băng. Người Ba Tư cổ đại dự trữ băng vào mùa đông, cất nó trong lòng đất rồi sử dụng suốt mùa hè, giúp bảo quản thực phẩm. Phần lớn những chiếc "tủ lạnh" này có nguồn nước ngầm riêng bên dưới, dẫn nước từ sông suối ở vùng lân cận về.

Theo tài liệu để lại, trung bình một chiếc Yakhchāl cao gần 20m, tường dày ít nhất 2m để cách nhiệt, chống nóng. Khoảng không rỗng bên trong có sức chứa lên tới 5.000m3.

Kiểu thiết kế của Yakhchāl cho phép không khí lạnh đi vào tới đáy mái vòm, đi xuống các bộ phận thấp nhất của cấu trúc. Mái vòm hình nón của Yakhchāl giúp thoát nhiệt lên trên và ra ngoài, trong khi đó bên trong vẫn giữ được độ lạnh quanh năm.

tu lanh co dai khong dung dien bao quan da lanh giua sa mac nong bong
Một chiếc yakhchāl nằm ở Yazd, Iran ngày nay (Ảnh: Pastaitaken).

Chất liệu cách nhiệt của công trình gồm hỗn hợp đất sét, cát, lông dê, tro bếp với lòng trắng trứng, được trộn theo tỷ lệ nhất định. Chúng tạo ra một loại vữa cách nhiệt, còn được gọi là Sarooj. Các chuyên gia khảo cổ nhận định, loại vữa đặc biệt này còn chống thấm nước rất tốt. Chúng có thể ngăn sự truyền nhiệt, đóng vai trò hiệu quả ngăn ánh sáng mặt trời chiếu rọi vào mùa hè.

Nhờ việc phát minh ra yakhchāl, không chỉ những người thuộc tầng lớp thượng lưu ngày đó được sử dụng đồ lạnh, ngay cả gia đình nghèo khó cũng được tiếp cận.

Những chiếc "tủ lạnh" không dùng điện này đặt ngoài trời, có hệ thống thông gió riêng để duy trì độ lạnh cho không gian bên trong vào mùa hè. Một số yakhchāl được xây hàng trăm năm trước, đến nay vẫn còn tồn tại dù chúng cũng bị hư hại ít nhiều và xói mòn do bão sa mạc. Du khách có thể tận mắt chứng kiến những chiếc yakhchāl trên khắp Iran cũng như một số quốc gia lân cận cho đến tận Tajikistan.

Ngày nay, tại Iran, Afghanistan và Tajikistan, thuật ngữ "yakhchāl" được dùng để chỉ những chiếc tủ lạnh được dùng trong các căn bếp thời hiện đại.

Theo Huy Hoàng/Dantri.com.vn

Cùng chuyên mục
  • thap sang khong gian van hoa du lich va kinh te dem tai thu do

    (Xây dựng) – Buổi đêm tại những quốc gia phát triển về du lịch là cả một thế giới mới với đủ những sắc màu văn hóa và các hoạt động diễn ra không ngừng. Những hoạt động về đêm đóng góp một phần khá lớn cho du lịch nói riêng và kinh tế nói chung. Hiện nay, với những giá trị mà Hà Nội đã và đang có, kinh tế đêm hứa hẹn sẽ có thể phát triển hết sức rực rỡ.

  • nhung dau hieu dang mung cho du lich ha noi

    (Xây dựng) - Theo Sở Du lịch Hà Nội, trong 6 tháng đầu năm 2022, tổng khách du lịch đến Hà Nội ước đạt 8,61 triệu lượt khách, tăng gần 3 lần so với cùng kỳ năm trước. Đây là những dấu hiệu đáng mừng cho du lịch Hà Nội.

  • muon canh tranh quoc te da nang can co san pham xung tam

    (Xây dựng) - Theo các chuyên gia, để xứng danh thành phố đáng đến và đáng sống, Đà Nẵng cần liên tục đầu tư, nâng tầm những "đặc sản" mang bản sắc riêng như Lễ hội pháo hoa quốc tế, gia tăng thêm nhiều trải nghiệm mới và đẳng cấp...

  • nha dau tu toan quoc phai long sieu thanh pho bien

    (Xây dựng) - Toạ lạc tại xã Tiến Thành (Phan Thiết) với quy mô lớn cùng quy hoạch bài bản, NovaWorld Phan Thiet đang là điểm đến thu hút sự chú ý của nhiều nhà đầu tư từ Bắc vào Nam, trong đó có chủ thương hiệu thời trang cao cấp - Chương Tailor và MC Thanh Thảo Hugo cùng chồng doanh nhân bởi đây là địa điểm du lịch nghỉ dưỡng đa tiện ích và tiềm năng sinh lời cao.

  • dong nam a so huu kim tu thap co nhat the gioi an chua nhieu bi mat

    Chẳng ai ngờ được ở khu vực Đông Nam Á cũng có một kim tự tháp vô cùng đặc biệt, thậm chí được xem là cổ nhất trên trái đất.

  • hai phong bung sang buc tranh du lich sau dai dich covid 19

    (Xây dựng) – Trong 6 tháng đầu năm 2022, ngành Du lịch thành phố Hải Phòng đạt được nhiều kết quả khả thi, các chỉ số đều tăng so với cùng kỳ năm trước. Những dấu ấn đậm nét về ngành Du lịch của thành phố Hải Phòng tiếp tục được khẳng định, ghi nhận trong mắt bạn bè trong và ngoài nước.

Xem thêm
...

Tin bài cuối cùng

Không còn dữ liệu để load