Thứ ba 21/01/2020 03:29 24h qua English RSS
Hotline: 094 540 6866

Có một Đông Sơn - Hàm Rồng như thế ở xứ Thanh

21:03 | 29/11/2019

Một chiều cuối thu, tôi xách máy ảnh lang thang vào làng cổ Đông Sơn. Làng cách trung tâm thành phố không xa lắm, nhưng may mắn thay, như nhiều làng quê nông thôn khác, Đông Sơn vẫn còn êm đềm lắm. Cạnh đó là Hàm Rồng với chiến công oanh liệt ngày nào...

co mot dong son ham rong nhu the o xu thanh
Nghĩa trang liệt sĩ Hàm Rồng. Ảnh: Bùi Liên Nam

Đông Sơn: Tên làng đại diện cho một nền văn hoá

Hóa ra, chỉ với mươi lăm phút đi xe máy, tôi đã được hít thở không khí trong lành của một làng quê yên ả ngay thành phố của mình.

Làng Đông Sơn là một địa chỉ du lịch. Nhưng có lẽ rất nhiều người mới chỉ biết làng Đông Sơn là nơi đầu tiên phát hiện trống đồng, di vật tiêu biểu của nền văn hóa rực rỡ thời kỳ cổ đại mà tên làng đã được chọn để đặt tên cho nền văn hóa ấy,: Văn hóa Đông Sơn. Mà ít ai biết rằng Đông Sơn còn nổi tiếng là một làng cổ. Cứ theo di vật, thì từ hàng nghìn năm trước, cư dân Lạc Việt đã quần tụ ở đây. Bằng chứng là ngoài di vật trống đồng như đã nói ở trên, chúng ta còn phát hiện rất nhiều di vật khác có niên đại tới ba ngàn năm. Cố nhiên, cái "cổ" của làng chưa hẳn được tính tới thâm niên như thế, nhưng chắc chắn rằng, làng Đông Sơn hôm nay và những người dân làng hiện hữu phải là hậu duệ của những cư dân đã có mặt ở đây cả nghìn năm trước.

co mot dong son ham rong nhu the o xu thanh
co mot dong son ham rong nhu the o xu thanh
Ngõ làng Đông Sơn. Ảnh: Bùi Liên Nam

Làng có nhiều ngõ xóm. Mỗi xóm có một cái cổng xây từ những thập niên thứ hai, thứ ba của thế kỷ trước, được đặt những cái tên chữ rất đẹp: ngõ Trí, ngõ Nhân... non thế kỷ nên trông cổ kính rêu phong lắm.

Tôi vào nhà ông Dương Đình Tường. Không quen biết trước, chỉ vào ngẫu nhiên vì đi ngoài đường thấy hai ông bà đang ngồi uống nước, nên vào chơi. Hóa ra, bà Tường chính là em họ ông Nguyễn Văn Nắm, người đã phát hiện được trống đồng quý báu gần trăm năm trước ở làng này. Trong câu chuyện, ông Tường cho biết: Viện khảo cổ và bảo tàng tỉnh về đây khai quật khoa học đã thu được rất nhiều hiện vật quý, hố khai quật hiện đã được làm mái che, xây tường bảo vệ phục vụ tham quan nghiên cứu.

Theo mách dẫn của ông Tường, tôi đến thăm hố khai quật. Hố khai quật nằm ở giữa làng. Tôi chép vội vào sổ tay lời giới thiệu trên bảng treo cạnh hố khai quật: "Cho đến nay tại làng Đông Sơn đã qua 7 lần khai quật khoa học. Kết quả nghiên cứu và những sưu tập hiện vật độc đáo thu nhận được tại đây là một đóng góp to lớn, có ý nghĩa quan trọng trong việc tìm hiểu nguồn gốc, quá trình hình thành và phát triển, sức sáng tạo vĩ đại của người Việt cổ.

Đặc biệt đợt khai quật thứ 7 (2003) tại đây với hàng ngàn hiện vật và 5 tầng văn hóa phát lộ đã minh chứng cho sự phát triển liên tục của cộng đồng người Việt trên đất Đông Sơn, từ trước Văn hóa Đông Sơn cho đến ngày nay".

Hàm Rồng: Từ ngọn núi thiêng đến chiến tích oai hùng

Lâu nay, mỗi khi nhắc đến khu thắng tích Hàm Rồng, ai cũng cho rằng có nghĩa nó đã bao gồm cả làng Đông Sơn rồi, mặc dù chẳng có quy ước nào như thế cả. Quả thực, theo tôi, cái tên Đông Sơn nó đồ sộ quá, lớn lao quá, nên chăng để cho nó đứng ngang với hai chữ Hàm Rồng, tất nhiên thêm cho nó một cái dấu gạch ngang, để thành một cụm từ. Được thế, tin rằng mai mốt tới đây cụm danh từ ấy sẽ luôn luôn được khoanh một khoanh đỏ trong bản đồ du lịch của du khách gần xa.

Làng Đông Sơn còn có một quần thể các di tích có thể hấp dẫn du khách như đền thờ Trần Khát Chân - Lê Uy, động Tiên Sơn...

co mot dong son ham rong nhu the o xu thanh
Hai chữ "Quyết Thắng" thể hiện ý chí quyết tâm của người Thanh Hoá trên núi Cánh Tiên, Hàm Rồng.

Hàm Rồng vốn là tên riêng của ngọn núi hình đầu rồng với cái thân uốn lượn như một con rồng từ làng Giàng theo dòng sông Mã bên phía bờ nam. Trên núi Rồng còn có động Long Quang có hang ăn thông sang bên kia như hai mắt rồng. Truyền thuyết kể rằng, con rồng đang vờn hạt ngọc ở phía bên kia sông, bỗng bị trúng mũi tên độc vào mắt phải, nên gục ở bên sông. Mắt phải có lỗ ăn thông lên trên, mùa mưa nước chảy xuống màu đỏ, ấy là nước mắt rồng. Hàm dưới ngập trong nước như đang hút nước, nên có tên chữ là Long Hạm.

Trong "An Nam chí nguyện" của Cao Trùng Hưng, có ghi "Non cao mà đẹp, liền với sông xanh, lên trên trông xuống, nước với trời một vẻ lẫn nhau, thực là một giai cảnh vậy". Sách Minh Trí nói về danh sơn kể tất cả hai mươi mốt ngọn, trong đó có núi Hàm Rồng được tôn "Đệ nhất là Long Đại".

Sông Mã mùa này nước cạn, những ngấn nước bên vách đá chứng tỏ lòng sông đã thấp xuống nhiều. Dòng nước vẫn lững lờ trôi, đôi chỗ nước xoáy ngầu bọt phù du, có lẽ chỗ đó có vực đá. Đang mùa khô, hang Mắt Rồng không có nước rỏ xuống. Có thể, đã từ lâu lắm rồi, Rồng không khóc nữa.

Thế kỷ hai mươi vừa qua, hàng ngàn tấn bom tấn đạn từ trời tây xa tít, thình lình trút xuống đầu rồng, lưng rồng mà rồng vẫn hiên ngang nữa là... Tôi men theo lối cửa hang thông qua bên kia, đây đó vương vãi vỏ bao thuốc lá, giấy gói kẹo, vỏ hộp nước giải khát... tình trạng của những điểm du lịch thiếu sự chăm sóc.

Bên kia sông là núi Ngọc, tên chữ là Hỏa Châu Phong, hay còn gọi là núi Nít. "Chín mươi chín ngọn bên Đông / Còn hòn núi Nít sang sông chưa về. Chín mươi chín ngọn đề huề / Còn hòn núi Nít chưa về bên Đông".

Ngọn núi này tròn trặn, các lớp đá chen dày tua tủa như những ngọn lửa từ trong lòng đất bốc lên, bởi vậy mà có tên gọi là Hỏa Châu Phong.

Chung quanh núi Hàm Rồng còn có nhiều ngọn núi trông rất ngoạn mục như Ngũ Hoa Phong có hình năm đóa hoa sen chung một gốc mọc lên từ đầm lầy. Có hang Tiên với các nhũ đá mang nhiều vẻ kỳ thú, có ngọn Phù Thi Sơn trông xa như một người đàn bà thắt trên mình một dải lụa xanh nằm gối đầu vào thân rồng. Rồi núi Mẹ, núi Con như hình hai quả trứng, có núi Tả Ao, vũng Sao Sa có nước trong vắt quanh năm. Rồi núi Con Mèo, núi Cánh Tiên... đều có hình thù kỳ thú như tên gọi.

Với cảnh trí nên thơ như vậy, Hàm Rồng là nơi dừng chân của nhiều tao nhân, mặc khách: Lý Thường Kiệt, Phạm Sư Mạnh, Lê Quát, Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông, Ngô Thì Sỹ, Vương Duy Trinh, Nguyễn Thượng Hiền, Tản Đà... Ở động Long Quang vẫn còn một số bài thơ khắc trên vách đá của các danh sỹ. Một lần du thuyền trên sông Hàm Rồng, Nguyễn Trãi đã viết những vần thơ tuyệt mỹ.

co mot dong son ham rong nhu the o xu thanh
Cầu Hàm Rồng nhìn từ hang động. Ảnh: Bùi Liên Nam

Hàm Rồng không chỉ là danh thắng, mà còn là nơi ghi nhiều chiến tích oai hùng. Thế kỷ 13, Chu Nguyên Lương đã hưởng ứng khí thế Diên Hồng, chiêu tập dân làng và học trò của mình thành đội quân, lập nên chiến công oanh liệt ở Vạn Kiếp. Cuối thế kỷ 14, Nguyễn Đa Phương, một danh tướng nhà Hồ đã nhấn xác quân Chiêm Thành xâm lược xuống lòng sông sâu. Đặc biệt trong cuộc kháng chiến gian nan và oanh liệt chống ngoại xâm ở thế kỷ hai mươi, quân và dân Hàm Rồng đã đương đầu với 1.096 trận oanh tạc của không quân Mỹ với 71.600 tấn bom, đạn, tính bình quân mỗi người dân ở khu vực này phải chịu 5 tấn bom đạn. 116 máy bay Mỹ đã phải đền cho cái giá chịu đựng ấy, mặc dù là vô giá.

Những năm còn chiến tranh, một lần các bạn Cu Ba đến thăm Hàm Rồng, đã nhận xét "Nếu ở đây không có pháo thì đúng là một công viên". Đông Sơn - Hàm Rồng hôm nay đúng là một đại công viên, một lâm viên hoành tráng. Tôi còn nhớ, hồi chiến tranh mới kết thúc, Hàm Rồng bừa bộn hoang tàn lắm. Những sườn đồi trơ trọi xác xơ, chi chít những hố bom lở loét, hố nọ đè lên hố kia, không một bóng cây xanh, không một bóng chim chóc. Buổi trưa đi qua đây vắng lặng đến rợn người. Thế mà qua mấy chục năm, những người đi xa trở về hẳn sẽ không hình dung nổi trước màu xanh ngút ngát, phố xá sầm uất hôm nay.

*

Khu du lịch văn hóa Hàm Rồng đã hình thành và đang được khẩn trương hoàn thiện. Đền thờ Bà Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng liệt sỹ, Quảng trường Hàm Rồng, Trung tâm hội nghị Hàm Rồng, Thiền viện Trúc lâm Hàm Rồng, Di tích đồi C4, hồ Kim Quy… là những công trình trọng điểm.

co mot dong son ham rong nhu the o xu thanh
Thiền viện Trúc Lâm trên danh thắng Hàm Rồng. Ảnh: Liên Nam

Tỉnh Thanh Hoá và Thành phố đang tập trung đầu tư xây dựng Hàm Rồng thành khu du lịch văn hóa hiện đại, hấp dẫn nhưng thân thiện với môi trường. Thành phố cũng đã đầu tư xây dựng hệ thống đường giao thông, các công trình đường điện cao thế, hạ thế, cấp nước... Hy vọng, mai mốt, những cái tên làng cổ Đông Sơn, khu du lịch Hồ Kim Quy, danh thắng Hàm Rồng - động Long Quang, núi Ngọc, những di tích đồi C4, Nhà máy điện... sẽ là lời mời gọi, là dấu khuyên đỏ trong tua du lịch của du khách gần xa.

Theo BÙI LIÊN NAM/Laodong.vn

Cùng chuyên mục
  • cong nhan 27 bao vat quoc gia

    Thủ tướng Chính phủ vừa quyết định công nhận 27 bảo vật quốc gia.

  • dat la hoa que huong

    (Xây dựng) - Ngày ấy, bước chân ngập ngừng, bỡ ngỡ, tôi theo anh về Xứ Lệ, trở thành cô dâu trẻ nơi miền quê chiêm trũng, chưa mưa đã lụt, chưa nắng đã hạn. Hơn 10 năm về với Lệ Thủy, mỗi ngày đi qua đều để lại cho tôi những kỉ niệm. Mảnh đất này đã không sinh ra tôi nhưng chính nơi đây đã mang đến cho tôi những cảm xúc, những cung bậc thăng trầm của cuộc sống…

  • tan thay khung canh don tet xua cua nguoi dan pho co ha noi

    Những tràng trai, cô gái trong trang phục đậm chất Hà Nội của những năm đầu của thế kỷ 20 được BQL phố cổ Hà Nội tái hiện trước thềm năm mới Canh Tý sắp đến gần.

  • thu vien quoc gia cua trieu nguyen

    THỪA THIÊN - HUẾ - Vua Minh Mạng (1791-1841) cho xây dựng Tàng thư lâu giữa hồ nước nhằm tạo thông thoáng, tránh mối mọt, bảo vệ các tài liệu quan trọng.

  • trien lam ve ngay tet trong hoang cung hue

    Thừa Thiên - Huế - Triển lãm “Tết hoàng cung qua Mộc bản triều Nguyễn” với 32 bản chụp tư liệu được tổ chức tại Trường lang Đại Cung môn (Đại nội Huế), ngày 18/1.

  • trien lam anh tu lieu ve dang va khai mac hoi bao xuan hai phong 2020

    (Xây dựng) - Sáng 18/1, tại Trung tâm Triển lãm Mỹ thuật Hải Phòng, Hội Nhà báo Hải Phòng, Sở Văn hóa Thể thao Hải Phòng khai mạc Triển lãm ảnh, tư liệu “90 năm Đảng Cộng sản Việt Nam - Sáng mãi một niềm tin” và khai mạc Hội báo Xuân Hải Phòng 2020.

Xem thêm
  • hap dan sac thai van hoa thai binh

    (Xây dựng) - Trong hai ngày mùng 4 - 5 Tết (tức ngày 28, 29/1/2020), Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Bình tổ chức chương trình Vui Xuân Canh Tý: Sắc thái văn hóa Thái Bình.

    15:51 | 18/01/2020
  • ve mien di san phu tang

    (Xây dựng) – Văn hoá Nhật Bản là một bức tranh được xây dựng bằng những sắc màu đa dạng mang đậm bản sắc dân tộc. Bên cạnh một Nhật Bản có nền kinh tế và công nghệ phát triển hàng đầu thế giới, người ta vẫn thấy một Nhật Bản với những nền văn hóa lâu đời rất đáng được quan tâm và đem lòng ngưỡng mộ. Điển hình là văn hóa trà đạo với tinh thần trà đạo thanh khiết.

    22:44 | 17/01/2020
  • tai hien nghi le tong cuu nghinh tan tai hoang thanh thang long

    Nghi lễ “Tống cựu nghinh tân” được nhiều đời vua tại Hoàng thành Thăng Long thực hiện mỗi dịp Xuân về bao gồm Lễ ban sóc, phất thức; lễ cúng ông Công, ông Táo, thả cá chép và lễ dựng cây nêu.

    19:46 | 17/01/2020
  • tet xu nguoi dau phai tet que huong

    (Xây dựng) - Tết Tây - Tết ta, đó là hai cụm từ người ta thường dùng để nói đến Tết dương lịch và Tết âm lịch, hay còn gọi là Tết Nguyên đán, Tết cổ truyền.

    08:54 | 17/01/2020
  • sap dien ra giai marathon kham pha quang binh tai danh thang phong nha ke bang

    (Xây dựng) - Ngày 14/01, Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Quảng Bình phối hợp với Công ty Cổ phần Đường đua mới (Race Jungle) tổ chức họp báo cung cấp thông tin về giải Marathon khám phá Quảng Bình năm 2020 với hơn 1.000 vận động viên tham gia.

    16:28 | 15/01/2020
  • cam pha quang ninh den cua ong mot ky quan linh thieng vung dong bac

    (Xây dựng) - Đền Cửa Ông tọa lạc ngay trên bờ vịnh Bái Tử Long thuộc phường Cửa Ông, thành phố Cẩm Phả nơi thờ vị thần Đức Ông Đệ Tam cửa Suốt chính tên là Trần Quốc Tảng, con thứ ba của Trần Hưng Đạo, tước Hưng Nhượng Vương -  một vị tướng có tài thao lược đã góp phần chiến thắng quân Mông Nguyên, rất linh thiêng.

    10:38 | 15/01/2020
  • ve dep ngoi nha co bac bo tram tuoi hiem co kho tim giua ha noi

    Ngôi nhà cổ của dòng họ Nghiêm Xuân (Tây Mỗ, Hà Nội) đã đi qua 2 thế kỷ nhưng vẫn giữ được nét cổ kính, rêu phong. Từng mái ngói, viên gạch, vật dụng trong nhà đều vẹn nguyên như thuở ban đầu.

    09:59 | 15/01/2020
  • den tam giang cong trinh kien truc dac trung cua phu tho

    (Xây dựng) - Đền Tam Giang tọa lạc tại phường Bạch Hạc (Thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ) được công nhận di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia với công trình kiến trúc theo lối “Tiền thần, hậu phật”.

    22:46 | 14/01/2020
  • kham pha phong tuc don tet cua nguoi dao do o yen bai

    Vốn có bản sắc văn hóa riêng biệt và độc đáo nên Tết của người Dao đỏ ở xã Khai Trung, huyện Lục Yên (Yên Bái) cũng mang rất nhiều nét đặc trưng cho đời sống văn hóa tinh thần của dân tộc mình.

    19:24 | 14/01/2020
  • dao the vang muot ma mau xanh trong tiet xuan

    (Xây dựng) - Đảo Thẻ Vàng là một hòn đảo lớn trong quần đảo thuộc xã Thắng Lợi, huyện Vân Đồn, trên vịnh Bái Tử Long.

    11:34 | 14/01/2020
...

Tin bài cuối cùng

Không còn dữ liệu để load