Thứ bảy 02/07/2022 21:46 24h qua English RSS
Hotline: 094 540 6866

Ngôi nhà bằng đá thủ công đầu tiên đất Bắc

11:54 | 27/02/2011

Ngôi nhà ba gian diện tích hơn 40m2, xây dựng trong bốn năm mới hoàn thành. Điều đặc biệt, ngôi nhà này được làm bằng đá trắng tảng, từ cột đá, gác mái đến trang trí hoa văn đều làm thủ công với những dụng cụ đơn giản như đục, cát mài, bè chuối... Ngôi nhà cổ độc đáo này là của cố nghệ nhân Đỗ Khắc Đức, xã Ninh Vân, Hoa Lư, Ninh Bình.

“Dối” vợ xây nhà

Nằm cách Quốc lộ 1A khoảng vài trăm mét, làng đá Ninh Vân thuộc huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình được nhiều người biết đến bởi nơi đây là làng nghề khắc trảm đá trắng nổi tiếng cả nước. Đặt chân đến cổng làng hỏi nhà cụ Đỗ Khắc Đức, ai nấy đều biết, bởi cụ là nghệ nhân đá đầu tiên được Nhà nước công nhận và chủ nhân của ngôi nhà cổ đá trắng làm bằng tay đầu tiên của đất Bắc. Ngôi nhà nằm giữa làng, gần với cây đa cổ thụ có tuổi đời gần 1.000 năm. Nó được khởi công vào cuối năm 1954 và hoàn thành sau bốn năm xây dựng. 

Ngày ấy cuộc sống của người dân làng đá Ninh Vân vẫn khốn khó, nhọc nhằn với nỗi lo miếng cơm manh áo. Gia đình cụ Đức cũng chẳng ngoại lệ với ba đứa con nhỏ nheo nhóc, người con cả mới 8 tuổi, con thứ hai 4 tuổi và cậu con út chưa đầy năm. Nhưng nhiều năm trăn trở với suy nghĩ người làm đá cho thiên hạ mà mình lại không có một căn nhà bằng đá thật đẹp để ở, cụ Đức liền nói dối vợ là đang nhận công trình làm nhà đá cho người trên tỉnh, rồi vần đá về để vợ con cùng làm. Hàng chục khối đá nguyên tảng đã được lấy từ núi đá cạnh làng về thi công nên căn nhà đá độc đáo.


Cháu cụ Đức giới thiệu về ngôi nhà bằng đá

Dù đã ngoài 60 tuổi nhưng ông Đỗ Khắc Hoàng (người con trai cả của cụ Đức) vẫn nhớ như in những ngày cùng mẹ mài đá thành cột nhà, ông kể lại: “Hồi đó tôi mới 8 tuổi, mỗi ngày được bố cho 2 hào mua bánh rán ăn rồi mài đá suốt cả ngày với mẹ, chỉ toàn làm bằng tay chứ chẳng có máy móc gì cả. Tảng đá được để trên bãi cát pha lật (ngày nay gọi là cát vàng) rồi dùng cục đá mài với nước, cát để mài nhẵn tảng đá theo hình cột nhà tròn hoặc vuông theo ý bố tôi bảo”.

Giấu giếm mãi rồi cũng phải nói ra với vợ, nhưng thật may cái ngày ông cụ Đức định tiết lộ về ngôi nhà mà bấy lâu miệt mài đổ công sức làm thì cũng là lúc ngôi nhà được hoàn thành trong niềm vui vỡ òa của đại gia đình. Sau bốn năm đục, vẽ, khắc đến chai lỳ cả bàn tay, bà cụ Đức mới ngớ người ra khi thấy chồng gọi anh em họ hàng đến giúp sức dựng ngay căn nhà đá trên mảnh đất tổ tiên để lại.

“Những cột đá nặng nên rất đông họ hàng, làng xóm đến giúp mới dựng được căn nhà đá lên. Mà hồi đó làm gì có xi măng như bây giờ nên bố tôi phải dùng mật mía trộn với vôi thành chất kết dính để gắn các vết nối giữa các tảng đá lại với nhau. Khi đó mặc dù mẹ tôi giận ông cụ nhiều lắm nhưng biết được ý nguyện cao cả của chồng nên bà đã cảm thông và càng hạnh phúc khi có một ngôi nhà khang trang bậc nhất thời bấy giờ”, ông Hoàng nhớ lại.

Nghị lực phi thường

Theo ông Hoàng kể lại, lúc bấy giờ, để mang được từ núi về làng cũng là cả một kỳ công, người ta phải vận chuyển hoàn toàn dựa trên sức người chứ không có máy móc hiện đại như ngày nay. Ngọn núi Đụn cách làng chừng 2km là nơi mà trước đây cụ Đức lấy đá, sau hàng tháng trời tách đá trên núi còn phải đợi đến mùa nước nổi kết cây chuối thành bè chở về làng.

Sau đó cả nhà lao vào mài, đục cả tháng trời mới mài nhẵn được một chiếc cột nhà vuông. Mài cột tròn thì còn kỳ công và mất thời gian hơn nhiều, bởi để mài được cột tròn trước tiên người ta phải mài thành cột vuông rồi mới mài tiếp thành cột tròn được. Vì thế, để có được một chiếc cột nhà dạng tròn nhẵn phải mất gần hai tháng, chưa kể phải thêm vài tháng đục, khắc hoa văn. Căn nhà ba gian độc đáo này có tới 10 cột vuông, 2 cột tròn và 6 cột ngang. 
Số lượng đá để làm nên căn nhà độc đáo này lên tới hàng chục khối. Ngày ấy, đá khá sẵn trên núi cạnh làng nhưng để tách được đá ra khỏi núi là cả một kỳ công bởi tất cả đều chỉ trông vào đôi tay trần trụi của người thợ. Để làm được điều đó, người thợ phải dùng một thứ dụng cụ gọi là chét (một cục sắt) cùng với cái nêm rồi tách đá bằng cách đục một lỗ chét nhỏ trên tảng đá, cho nêm vào và dùng búa tạ đập ra. Hồi đó, để tách được đá bằng tay như vậy, người ta phải tìm được thanh vân trên mặt đá rồi mới đục nhiều lỗ theo đường thẳng tắp. 

Hơn 50 năm trôi qua, ngôi nhà đá duy nhất miền Bắc được làm hoàn toàn bằng tay vẫn đứng yên dù mảnh đất Ninh Vân đã trải qua bao khắc nghiệt của thiên nhiên. Trong cơn bão năm 1962, các nóc nhà trong làng đá gần như đổ sập chỉ có căn nhà đá này chẳng hề lung lay. Điều đặc biệt của ngôi nhà không chỉ nằm ở thời gian thi công, mài, đục, đánh bóng tường và cột nhà mà còn nằm ở những nét văn hoa trang trí tinh xảo được kết tinh từ bàn tay người thợ điêu luyện.

Cụ Đức không chỉ là một nghệ nhân làm đá mà còn được thừa hưởng từ dòng họ Đỗ Khắc một nền văn hóa truyền thống sâu sắc nên các họa tiết, hoa văn cụ khắc trên cột nhà cũng mang đậm bản sắc dân tộc. Trên thanh xà ngang bằng đá giữa nhà khắc hoa văn theo lối cổ đồ với đủ cả đàn, sáo, nhị, túi gấm bài thơ, triện tàu lá giắt, tùng cúc trúc mai. Các cột nhà đều được khắc họa tiết uốn lượn mềm mại với những dòng câu đối truyền thống. 

Ngoài ra, cụ Đức còn tự tay làm một chiếc giá gương bằng đá với hình ảnh hàng tùng dài kéo tới chữ “tâm -  tư” như một ý niệm sâu sắc về cái đạo lý làm người và nỗi niềm với nét đẹp văn hóa dân tộc.

Cụ Đỗ Khắc Đức, người xã Ninh Vân, Hoa Lư, Ninh Bình, nghệ nhân đá đầu tiên được Nhà nước phong tặng năm 1985. Ngôi nhà đá độc nhất vô nhị này từng vinh hạnh được nhiều vị lãnh đạo cấp cao như cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Nguyễn Thị Định đến tham quan... Tiếp nối nghề truyền thống của làng cổ, cháu nội cụ Đức - anh Đỗ Xuân Oanh bây giờ cũng trở thành người làm đá có tiếng ở Hà Nội, với hàng chục công trình chế tác tượng Phật nơi đình, chùa.

CATP

Theo baoxaydung.com.vn

Từ khóa:
Cùng chuyên mục
Xem thêm
  • tang cuong hieu qua thuc hien chinh sach phap luat ve quy hoach

    Nghị quyết nêu rõ: Lập đồng thời các quy hoạch theo quy định của Luật Quy hoạch và các luật, pháp lệnh khác có quy định về quy hoạch; tập trung ưu tiên lập quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng.

    19:07 | 29/06/2022
  • dieu chinh quy hoach la cong cu de vay vung bien cua chung thanh cua rieng

    Trung tâm Hà Nội chịu nhiều áp lực về quá tải hạ tầng, ùn tắc, ngập nước... Chủ trương di dời một số cơ sở ra khỏi nội đô luôn coi là trọng điểm. Sau di dời, đất dùng làm gì cũng cần được tính toán...

    15:31 | 29/06/2022
  • hung yen phe duyet do an quy hoach chi tiet xay dung cum cong nghiep yen my

    (Xây dựng) - UBND tỉnh Hưng Yên vừa có quyết định phê duyệt Đồ án Quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 Cụm công nghiệp Yên Mỹ, huyện Yên Mỹ.

    14:12 | 26/06/2022
  • ha noi cac nha may xi nghiep tai 10 khu dat vang sau di doi duoc quy hoach ra sao

    (Xây dựng) - UBND Thành phố Hà Nội vừa có tờ trình gửi HĐND thành phố về danh mục nhà, đất phải di dời theo quy hoạch trên địa bàn Thành phố Hà Nội (đợt 1). Dự kiến, tại Kỳ họp thứ 7 sắp tới, HĐND Thành phố Hà Nội sẽ xem xét, thông qua. Theo đó, các khu đất nhà máy sau di dời được quy hoạch chủ yếu là đất công cộng, đất cây xanh, đất hỗn hợp.

    09:07 | 26/06/2022
  • quang binh xem xet bao cao quy hoach chung xay dung thanh pho dong hoi va vung phu can

    (Xây dựng) - Mới đây, UBND tỉnh Quảng Bình tổ chức Hội nghị nghe báo cáo Đồ án quy hoạch chung xây dựng thành phố Đồng Hới và vùng phụ cận, giai đoạn từ năm 2021 đến năm 2045.

    19:13 | 24/06/2022
  • bam nat quy hoach thanh pho ha noi can lam ro trach nhiem cua tung ca nhan

    (Xây dựng) – Những ngày gần đây, vấn đề điều chỉnh quy hoạch của Hà Nội đang được dư luận hết sức quan tâm khi hàng loạt sai phạm liên quan trong công tác quản lý quy hoạch xây dựng, điều chỉnh quy hoạch đã được Thanh tra Bộ Xây dựng chỉ rõ tại Kết luận Thanh tra số 39/KL-TTr ngày 17/5/2022. 

    15:03 | 24/06/2022
  • can tho thanh pho sinh thai mang dam ban sac van hoa song nuoc dong bang song cuu long

    (Xây dựng) – UBND thành phố Cần Thơ vừa ban hành Tờ trình số 107/TTr-UBND về việc thông qua Nhiệm vụ điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chung thành phố Cần Thơ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, trình Hội đồng nhân dân thành phố Cần Thơ. Mục tiêu đến năm 2030, thành phố Cần Thơ là thành phố sinh thái, văn minh, hiện đại mang đậm bản sắc văn hóa sông nước vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Đến năm 2050, Cần Thơ là thành phố sinh thái, văn minh, hiện đại đậm bản sắc sông nước vùng ĐBSCL, thuộc nhóm các thành phố phát triển châu Á.

    13:15 | 24/06/2022
  • xu huong thiet ke toa nha van phong tiet kiem nang luong

    (Xây dựng) – Các chuyên gia, kiến trúc sư cho rằng, việc nghiên cứu các giải pháp tiết kiệm năng lượng cho công trình, trong đó có các công trình văn phòng có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với ngành Xây dựng nhằm thực hiện mục tiêu giảm phát thải CO2 cũng như để thích ứng với biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm của Việt Nam, việc giảm tiêu thụ năng lượng trong các công trình có thể được thực hiện bằng việc giảm thời gian sử dụng điều hòa không khí và tăng cường thông gió tự nhiên cho công trình, đặc biệt là cho các tòa nhà văn phòng.

    10:18 | 24/06/2022
  • dieu chinh quy hoach chi tiet ty le 1500 khu ky tuc xa so 4 dai hoc quoc gia ha noi

    (Xây dựng) - Bộ trưởng Bộ Xây dựng vừa ký Quyết định số 491/QĐ-BXD về việc phê duyệt Đồ án Điều chỉnh quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 Khu ký túc xá số 4 thuộc dự án Đầu tư xây dựng khu ký túc xá sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội (QG-HN05) tại Hòa Lạc.

    10:03 | 24/06/2022
  • thanh hoa bo sung them 7 cum cong nghiep vao quy hoach

    (Xây dựng) - UBDN tỉnh Thanh Hóa vừa có Quyết định số 2189/QĐ-UBND về việc điều chỉnh, bổ sung một số cụm công nghiệp trên địa bàn các huyện Thiệu Hóa, Hậu Lộc, Thạch Thành và Thọ Xuân vào Quy hoạch phát triển cụm công nghiệp tỉnh Thanh Hóa đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.

    09:29 | 24/06/2022
...

Tin bài cuối cùng

Không còn dữ liệu để load