Thứ sáu 27/01/2023 23:59 24h qua English RSS
Hotline: 094 540 6866

Quảng Ninh: Tráng ca “Ngày miền mỏ bất khuất”

15:51 | 11/11/2022

(Xây dựng) - “Ngày miền mỏ bất khuất” phát tích từ thắng lợi của cuộc bãi công trên 3 vạn thợ mỏ than vùng, dưới ách đô hộ của thực dân Pháp vào ngày 12/11/1936. Sau này gọi là ngày truyền thống của công nhân vùng mỏ - ngày truyền thống ngành Than. “Ngày miền mỏ bất khuất” tráng ca đã đi vào lịch sử vùng than Quảng Ninh.

quang ninh trang ca ngay mien mo bat khuat
Sơ đồ cuộc tổng bãi công tháng 11/1936 của công nhân mỏ Quảng Ninh, trưng bày tại nhà lưu niệm truyền thống của trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam.

Mỏ than bị bán cho Pháp

Theo các tài liệu tiếng Pháp lưu trữ tại Bảo tàng Quảng Ninh, thời Nhà Nguyễn năm 1865, người Hoa đã khai thác than lộ vỉa ở khu vực Quảng Ninh ngày nay. Năm 1881, viên Công sứ Pháp Fuche Saladin đã thực địa nghiên cứu về các mỏ than ở khu vực này.

Năm 1883, được tin triều đình nhà Nguyễn đang có ý định nhượng quyền khai thác khu mỏ than cho một công ty người Hoa ở Quảng Đông; ngày 12/3/1883, sau khi đánh chiếm được Bắc Kỳ, viên trung tá hải quân Pháp Henri Rivière (1827-1883) liền đem quân đánh chiếm Quảng Yên (tỉnh Quảng Yên thời ấy cương vực dài từ xã Cộng Hòa, Cẩm Phả đến Chí Linh, Hải Dương), chiếm luôn các mỏ than ở đây và đặt 1 đồn binh canh giữ gồm có 25 binh sỹ.

Ngày 6/6/1884, Chính phủ Pháp ký kết một hiệp ước với triều đình nhà Nguyễn, trong đó có điều khoản số 18 nghiêm cấm tuyệt đối việc khai thác bất kỳ một mỏ than nào ở Bắc Kỳ trước khi thỏa thuận khai thác được chấp nhận. Đại diện Chính phủ Pháp là Tổng công sứ Victor Gabriel Lemaire và đại diện triều đình nhà Nguyễn là quan Tổng quản triều đình Phạm Thận Duật đã ký hiệp ước trên.

Ngày 26/7/1884, Phạm Thận Duật thay mặt triều đình Huế ký nhượng bán mỏ than cho đại diện tư bản Pháp là Bavie Chauffour với sự chứng thực của các quan đại thần trong triều gồm Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết, Gia Hưng Quận Vương và một linh mục là Cha Thơ.

Văn tự bán mỏ gồm 10 điều. Chỉ với 40.000 Mễ Tây Cơ (đồng bạc Mexico - một trong các loại tiền lưu hành tại Việt Nam thế kỷ 19), triều đình Huế đã nhượng cho tư bản Pháp phần lãnh thổ từ kinh tuyến 104o37, đến 104o43, và khoảng từ vĩ tuyến 20o57, đến 21o02, cơ bản là mua hết ranh giới các vỉa than dưới lòng đất cùng với tất cả rừng núi, sông ngòi trên mặt đất. Thời hạn chuyển nhượng là 100 năm tính từ ngày ký.

quang ninh trang ca ngay mien mo bat khuat
Quảng trường 12/11 rộng 5,9ha ở phường Cẩm Tây, thành phố Cẩm Phả.

Có bóc lột thì có đấu tranh

Ngày 28/4/1888, một công ty khai thác than đá lớn nhất nước Pháp được thành lập mang tên Công ty Pháp mỏ than Bắc Kỳ (Société Francaise des charbonnages du Tonkin, viết tắt là S.F.C.T). S.F.C.T được quyền quản lý, khai thác vùng đất “nhượng địa” rộng lớn của tỉnh Quảng Yên kéo dài từ Mông Dương qua Cẩm Phả, Hồng Gai đến Vàng Danh, Mạo Khê, Đông Triều. Trong đó có 6 mỏ lớn, nhiều mỏ nhỏ, 2 bến cảng đảm bảo cho tàu trọng tải 3.000 - 10.000 tấn vào ra, một nhà máy điện có công suất 1.000KW, 2 nhà máy cơ khí và nhiều trạm cơ khí nhỏ. Đây là cơ sở công nghiệp có quy mô lớn ra đời đầu tiên ở Việt Nam và Đông Dương.

Ở trong vùng đất “nhượng địa”, bọn chủ mỏ thực dân Pháp không đầu tư an sinh xã hội mà sử dụng tổng hợp các phương thức bóc lột kiểu tư bản, phong kiến và chủ nô với những thủ đoạn cưỡng bức kinh tế và siêu kinh tế hết sức tàn nhẫn nhằm mục đích thu lợi tối đa. Người lao động bị bần cùng hóa và kiệt sức lao động.

quang ninh trang ca ngay mien mo bat khuat
“Kỷ luật - đồng tâm” là truyền thống quý báu của công nhân vùng mỏ Quảng Ninh.

Ngày 12/11/1936, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đặc khu Ủy, Đảng ta với phương châm “kỷ luật - đồng tâm” đã chỉ đạo, tổ chức, tập hợp trên 3 vạn thợ mỏ và các tầng lớp nhân dân khu vực Cẩm Phả làm nên thắng lợi của cuộc đình công - bãi thị đòi chủ mỏ phải tăng lương, giảm giờ làm, không dùng bạo lực điều hành sản xuất.

Thắng lợi của cuộc bãi công của công nhân mỏ Cẩm Phả đã cổ vũ công nhân toàn khu mỏ đồng loạt bãi công. Ngày 23/11/1936, công nhân nhà máy cơ khí Hồng Gai, nhà máy sàng - luyện than Hồng Gai, nhà máy điện Cột 5, các mỏ than Hà Tu, Hà Lầm đồng loạt bãi công. Ngày 24/11/1936, công nhân mỏ than Mông Dương kéo đến gặp chủ mỏ đòi tăng lương. Ngày 25/11/1936, công nhân nhà sàng Cửa Ông và cảng Cửa Ông, các mỏ than Kế Bào, Cái Đá, Đồng Đăng cũng cấp tập bãi công đòi quyền lợi chính đáng của người lao động. Ngày 27/11/1936, công nhân khu vực Hà Tu, Hà Lầm, Cai Đá… hàng nghìn người tập trung tại sân bóng đá Hồng Gai biến thành cuộc biểu tình, biểu dương lực lượng.

Chiều 28/11/1936, giới chủ mỏ toàn vùng than từ mỏ than Mông Dương, Kế Bào, Cẩm Phả, Hà Tu, Hà Lầm, Cai Đá, Đồng Đăng, Uông Bí, Vàng Danh, Mạo Khê, Đông Triều… đã phải nhượng bộ tăng 10% lương cho tất cả công nhân mỏ.

quang ninh trang ca ngay mien mo bat khuat
Tượng đài chiến thắng cuộc bãi công ngày 12/11/1936 của 3 vạn thợ mỏ Cẩm Phả xây dựng tại chân dốc đường lên mỏ Đèo Nai, thuộc phường Cẩm Tây, thành phố Cẩm Phả.

Vậy là sau 17 ngày đêm (từ đêm 12/11 đến chiều 28/11/1936), cuộc tổng bãi công của thợ mỏ vùng than Đông Bắc (Quảng Ninh) đã giành được thắng lợi. Đây là cuộc bãi công lớn nhất, tiêu biểu cho phong trào cách mạng nước ta thời kỳ 1936-1939. Thắng lợi của cuộc tổng bãi công đã để lại bài học sâu sắc về ý thức “kỷ luật - đồng tâm”, “kỷ luật và đồng tâm” là truyền thống và niềm tự hào của các thế hệ thợ mỏ. Chính vì thế, ngày 12/11/1936 “Ngày miền mỏ bất khuất” đã đi vào lịch sử và trở thành tráng ca của công nhân vùng mỏ Quảng Ninh.

Vũ Phong Cầm

Theo

Cùng chuyên mục
  • Hà Nội: Khai hội Chùa Hương năm 2023

    (Xây dựng) - Sáng 27/1, (mùng 6 Tết), tại khu di tích thắng cảnh Hương Sơn (chùa Hương, Mỹ Đức, Hà Nội), hàng nghìn người từ khắp nơi đổ về khai hội.

  • Bản lề

    Nhà cũ đập đi, xây nhà mới, tiếc bộ cửa chính nên quyết tận dụng lại. Sau mấy ngày thợ làm cật lực, chỉnh sửa, đục đẽo, gia cố, véc ni, hai cánh trông mới toanh long lanh. Có điều bộ bản lề cũ bị xỉn thì không làm cách gì mới theo được, nên phải thay.

  • Mê Linh (Hà Nội): Rộn ràng chào đón Lễ hội đền Hai Bà Trưng

    (Xây dựng) – Sau 2 năm không tổ chức do ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, năm 2023, Lễ hội đền thờ Hai Bà Trưng (huyện Mê Linh, Hà Nội) tiếp tục được tổ chức theo nghi thức truyền thống địa phương gồm phần Lễ và phần Hội, diễn ra vào các ngày 27, 28, 29/01/2023 (tức các ngày mùng 6, mùng 7, mùng 8 tháng Giêng năm Quý Mão).

  • Hà Nội: Lễ hội Cổ Loa là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

    Lễ hội Cổ Loa không chỉ của một làng mà là lễ hội chung của “Bát xã hộ nhi” xưa kia, có sự tham gia của nhiều làng, gắn liền với một không gian lịch sử-văn hóa của thời kỳ Nhà nước Âu Lạc.

  • Bình Định: Kỷ niệm 234 năm chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa (1789 - 2023)

    (Xây dựng) - Chiều 25/1 (nhằm mùng 4 Tết Nguyên đán Quý Mão), tại Bảo tàng Quang Trung huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định đã long trọng tổ chức Lễ hội kỷ niệm 234 năm chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa (1789 - 2023).

  • Chiến thắng Ngọc Hồi-Đống Đa: Bản anh hùng ca bất hủ trong lịch sử

    Dưới sự lãnh đạo thiên tài của Hoàng đế Quang Trung-Nguyễn Huệ, chiến thắng Ngọc Hồi-Đống Đa đã đập tan giấc mộng xâm lược của quân Mãn Thanh, giải phóng đất nước, giữ vững độc lập dân tộc.

Xem thêm
  • Mèo hoang trên phố

    (Xây dựng) - Khu chung cư ấy bỗng nhiên xuất hiện một con mèo hoang mà lại đang có bầu. Không ai biết nó từ đâu tới, nhưng chắc chắn nó là một con mèo đẹp. Lông trắng tinh pha những mảng đen xám, có thêm một vệt lông đen vòng dưới đôi mắt to và một cái đuôi dài không dị tật. Tóm lại là một con mèo đẹp, có bầu xuất hiện và chẳng có mấy ai quan tâm. Con mèo trông mệt mỏi, ngơ ngác và luôn lảng tránh mọi người. Nhưng nó có vẻ không sợ ai vì thường xuyên xuất hiện lúc chập tối, khi mọi người hay mang rác ra bỏ vào thùng sau bữa ăn. Hay buổi khuya khi các hàng quán bắt đầu đóng cửa. Cũng dễ hiểu thôi, nó phải sống và còn chuẩn bị nuôi con nữa. Vài bữa sau đó, cầu thang khu phố có nghe tiếng mèo con và không ai biết chúng kêu từ đâu.

    14:32 | 25/01/2023
  • Cây lềnh si ngóng đợi

    (Xây dựng) - Trước cổng nhà mỗi người dân Tênh Phông quê tôi đều trồng một cây lềnh si. Cuối tháng Chạp, thời tiết càng rét, hoa lềnh si càng chen chúc nở dày, ban đầu đỏ rực, sau một đêm thì ngả màu đỏ thẫm như vết thương chưa kịp liền sẹo, giữa nền trời âm u mây mù và mặt đất sam sam băng giá. Ấy là lúc sau một chuyến thiên di khắc nghiệt, đàn chim voan nắng khấp khởi trở về, đậu trên chót vót cành cao, thiết tha gọi tết...

    15:00 | 24/01/2023
  • Biên Hoà vào xuân

    (Xây dựng) - Ngày tôi buồn bã nhất cuộc đời gọi điện thoại ra Hà Nội than thở, chị gái thân thiết từ thuở 18 bảo "từ từ rồi tính em". Tôi muốn thay đổi nên cái "từ từ" nó đốt tâm can tôi lúc âm ỉ, lúc rực cháy khiến cho "phao cứu sinh" của tôi cũng sốt ruột đành ra tay nhờ vả bạn bè. Không lâu sau đó tôi từ giã quê hương vào sống ở Biên Hoà.

    08:00 | 24/01/2023
  • “Đám cưới chuột”

    (Xây dựng) - “Đám cưới chuột” là tên mà người đời vẫn gọi bức tranh một cách nôm na; còn tên chữ của nó (và cũng là ý nghĩa xã hội của nó) thì như 4 chữ ở góc trái phía trên tranh là “Lão - thử - thủ- thân” (chuột già phòng thân) cơ. Đây là bức tranh dân gian nổi tiếng của làng tranh Đông Hồ. Do dốt đặc về hội họa, nên tôi chẳng dám lạm bàn về tính nghệ thuật của bức tranh, mà chỉ xin ghi lại một vài ý nghĩ tâm đắc về ý nghĩa xã hội của nó.

    16:00 | 23/01/2023
  • Về nơi với được trời

    (Xây dựng) - Muộn đông, cao nguyên bồng bềnh mây trắng ngút rừng xanh. Cuối chiều mây la đà mềm như bàn tay thiếu nữ lướt chạm bờ môi chàng trai nhung nhớ. Xuân dịu dàng trở dạ, mây mù giăng kín lối. Đường lên cao nguyên ngày xuân muôn sắc màu váy áo, thong dong vó ngựa lối sống ngàn xưa, dìu dặt tiếng khèn ngày hội, rêu phong miền cao cổ tích...

    15:34 | 23/01/2023
  • Tản mạn Tết xưa, Tết nay

    Cho đến nay trong giá trị văn hóa tâm linh của người Việt chưa có lễ tết nào được xếp trên Tết Nguyên đán. Giá trị tinh thần của Tết Nguyên đán là của chung cộng đồng dân tộc, dòng họ, gia đình và mỗi người.

    13:41 | 23/01/2023
  • Phải lòng Đà Lạt

    (Xây dựng) - Từ ngày cất tiếng khóc chào đời, đến lúc bước chân đi qua đỉnh dốc cuộc đời, em đã đủ thấm đẫm trong mình nồng nàn sương núi. Những con dốc cõng tuổi thơ em đi qua tháng ngày thông reo vi vu nhập nhòa mây khói của đất trời cao nguyên, khiến em không nỡ lòng từ bỏ để đến chốn phồn hoa. Ấy là em đang nói đến một phố nhỏ thân thương, nơi đã cưu mang em từ bấy đến giờ. Phố đã cho em những cảm xúc trong veo, quyện hòa đến nỗi, khi gặp một phố khác mang dáng dấp quê hương, em cũng ngỡ ngàng bởi cái tình quyến luyến, thân thương.

    08:00 | 23/01/2023
  • Triết lý Tết cổ truyền Việt Nam

    (Xây dựng) - Tết bắt đầu từ ngày mùng một, tháng Giêng, theo lịch cổ truyền mà ta quen gọi là âm lịch - thật ra phải gọi là âm - dương hợp lịch, vì “tháng” được tính theo trăng (từ “mùng một lá trai, mùng hai lá lúa - đến ba mươi không trăng); còn “24 tiết” trong năm được định theo mặt trời. Ấy là không kể lịch còn được điều chỉnh theo các vì sao, “nhật - nguyệt - tinh” đều được tham chiếu để làm lịch. Do đó, âm lịch không phải là lịch thuần âm hay thuần dương.

    10:00 | 22/01/2023
  • Hà Nội du ca

    (Xây dựng) - Tôi là kẻ si tình Hà Nội, quẩn quanh, mê đắm với những hàng cây góc phố, du ca dọc theo những ngày mưa, ngày nắng, ngày gió lùa hay ngày sương giăng kín phố…

    08:00 | 22/01/2023
  • Mùa gió chướng

    (Xây dựng) - Ở quê tôi, cứ độ gần Tết là gió chướng về. Quả tình, cơn gió này "chướng" thiệt! Đang trên cao tự nhiên lại sà xuống, đang thổi hướng xuôi, bỗng dưng lộn ngược trở lại.

    15:00 | 21/01/2023
...

Tin bài cuối cùng

Không còn dữ liệu để load