Thứ hai 27/06/2022 07:02 24h qua English RSS
Hotline: 094 540 6866

Nhìn nhận xứng đáng về vai trò của nghiên cứu khoa học cơ bản

09:58 | 15/05/2022

Theo các nhà khoa học, dù được giới chuyên môn đánh giá rất cao, song các nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học cơ bản vẫn ít được xã hội biết tới.

Thực tế cho thấy, những thiết bị hiện đại mà chúng ta sử dụng hằng ngày như tivi, máy tính, điện thoại di động… có được là nhờ những phát minh quan trọng trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học cơ bản. Đó là kết quả của một khối lượng công việc khổng lồ của các nhà khoa học, các kỹ sư trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, công việc âm thầm này ít được xã hội biết đến nên thường không được nhìn nhận một cách xứng đáng.

Giải thưởng Tạ Quang Bửu – giải thường thường niên của Bộ KH&CN dành riêng cho lĩnh vực nghiên cứu cơ bản cho thấy tầm quan trọng của lĩnh vực này đã được khẳng định. Giải thưởng được trao cho tác giả của các công trình khoa học xuất sắc được thực hiện tại Việt Nam và công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế uy tín.

Mới đây nhất, ngày 9/5/2022, Bộ trưởng KH&CN đã ký Quyết định trao tặng Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2022 cho 2 nhà khoa học được Hội đồng Giải thưởng đề nghị, gồm: GS. TSKH. Ngô Việt Trung (Viện Toán học, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam) và PGS.TS Nguyễn Thị Lệ Thu (Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TPHCM).

nhin nhan xung dang ve vai tro cua nghien cuu khoa hoc co ban
GS. TSKH. Ngô Việt Trung, nguyên Viện trưởng Viện Toán học

G.S Ngô Việt Trung được trao giải với công trình "Depth functions of symbolic powers of homogeneous ideals" (Các hàm độ sâu của lũy thừa hình thức của idean thuần nhất), xuất bản trên Tạp chí Inventiones Mathematicae năm 2019, thuộc ngành Toán học.

GS.Trung là một trong những nhà nghiên cứu toán học kỳ cựu của Việt Nam. Hướng nghiên cứu chính của ông trong suốt hơn 40 năm qua là đại số giao hoán và ứng dụng trong hình học đại số.

Chia sẻ về công trình này, GS. Ngô Việt Trung cho hay, công trình đã giải quyết được một số giả thuyết khó trong chuyên ngành đại số giao hoán của toán học, được đăng tải trên Tạp chí Inventiones Mathematicae - một trong những tạp chí hàng đầu của toán học thế giới, xếp thứ 3 trên tổng số 440 tạp chí thuộc Danh mục Toán học chung của Scimago. Đây cũng là lần đầu tiên một công trình thực hiện tại Việt Nam được đăng trên tạp chí này.

Công trình đã nghiên cứu một bất biến rất cơ bản của idean là độ sâu. Công trình đưa ra nhiều ý tưởng và phương pháp nghiên cứu mới sử dụng công cụ từ các chuyên ngành khác như: Hình học đại số, Tô pô đại số, Quy hoạch nguyên. Các kết quả đạt được dẫn đến nhiều vấn đề nghiên cứu mới mà việc giải quyết chúng sẽ giúp hiểu rõ hơn khái niệm "Luỹ thừa hình thức".

GS. Ngô Việt Trung cho biết, đây là công trình ông làm chung với TS. Nguyễn Đăng Hợp. Tuy nhiên, theo quy chế của Bộ KH&CN, Giải thưởng Tạ Quang Bửu chỉ được trao cho một cá nhân. Vì vậy, Viện Toán học đã đề cử GS. Trung.

Cần nhiều chính sách quan tâm hơn nữa với khoa học cơ bản

Theo GS.TSKH. Ngô Việt Trung, hiện nay, một số ngành trong lĩnh vực khoa học cơ bản của Việt Nam đã đạt trình độ quốc tế như: Toán, Vật lí, Khoa học vật liệu, Hoá học...

Hơn nữa, trong thời gian gần đây, mọi người nói nhiều về cách mạng 4.0 nhưng ít ai biết rằng nền tảng của cuộc cách mạng này là những thuật toán trong trí tuệ nhân tạo và xử lý số liệu lớn. Có thể nói toán học đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong tất cả các sản phẩm công nghệ số hiện nay.

Tuy nhiên, có một thực tế là mấy năm gần đây, Viện Toán học không tuyển được người giỏi, thậm chí không ít nhân sự được đào tạo tại đây cũng rời đi… Vì vậy, GS. Trung mong rằng Nhà nước có thêm những chính sách quan tâm hơn nữa tới lĩnh vực nghiên cứu khoa học cơ bản cũng như có cơ chế đãi ngộ thích hợp để những người say mê làm khoa học yên tâm làm việc, nghiên cứu một cách hiệu quả nhất.

Là một trong những khoa học nữ được vinh danh tại Giải thưởng Tạ Quang Bửu, PGS.TS. Nguyễn Thị Lệ Thu được biết tới là nhà khoa học nữ xuất sắc có nhiều bài viết đăng trên các tạp chí quốc tế chuyên ngành và tạp chí trong nước có uy tín.

Công trình nghiên cứu giúp chị giành được Giải thưởng Tạ Quang Bửu lần này là "Tailoring the Hard−Soft Interface with Dynamic Diels−Alder Linkages in Polyurethanes: Toward Superior Mechanical Properties and Healability at Mild Temperature" (Thiết kế giao diện vùng cứng – vùng mềm với những liên kết động lực Diels–Alder: Hướng đến các cơ tính và tự lành chất lượng cao ở nhiệt độ trung bình), được đăng trên Tạp chí Chemistry of Materials Chemistry of Materials.

Đề tài nghiên cứu này còn khá mới trong xu hướng vật liệu PU composites tự lành, một hướng rất có tiềm năng ở Việt Nam. Công trình được thực hiện hoàn toàn trong nước, với toàn bộ tác giả đều là người Việt Nam.

Nghiên cứu nói trên có thể ứng dụng trong việc tạo ra các vật liệu cao cấp như vật liệu trong các thiết bị y tế và cấy ghép y khoa. Bên cạnh đó, loại vật liệu mới này còn có thể được dùng làm màng phủ thông minh tự làm lành vết trầy xước cho xe hơi hay điện thoại để vừa đem lại giá trị về độ bền và thẩm mỹ, vừa có khả năng làm sơn chống ăn mòn.

Theo PGS.TS. Nguyễn Thị Lệ Thu, Giải thưởng Tạ Quang Bửu đã ghi nhận kết quả nghiên cứu và động viên tinh thần rất lớn đối với các nhà khoa học nói chung. Đặc biệt với điều kiện nghiên cứu khoa học còn nhiều hạn chế, các nhà khoa học trẻ, trong đó có các nhà khoa học nữ, sẽ được khích lệ để theo đuổi đam mê trong nghiên cứu khoa học.

Quỹ Phát triển KH&CN quốc gia (NAFOSTED) cho biết Giải thưởng Tạ Quang Bửu được tổ chức nhằm động viên, khích lệ các nhà khoa học thực hiện các nghiên cứu cơ bản xuất sắc, góp phần thúc đẩy nghiên cứu KH&CN tiếp cận trình độ quốc tế, tạo tiền đề cho KH&CN của đất nước hội nhập và phát triển.

Từ năm 2013 đến hết năm 2020, đã có 16 nhà khoa học là tác giả của các công trình khoa học xuất sắc và 4 nhà khoa học trẻ đã được trao tặng Giải thưởng Tạ Quang Bửu trong tổng số hơn 300 hồ sơ đăng ký tham dự. Tuy nhiên năm 2021, đã không có nhà khoa học nào được nhận Giải thưởng này.

Năm 2022, NAFOSTED đã nhận được 48 hồ sơ đăng ký tham gia Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2022. Các hội đồng khoa học đã lựa chọn 5 hồ sơ, bao gồm 3 hồ sơ cho giải thưởng chính và 2 hồ sơ cho giải thưởng trẻ, để tiếp tục đánh giá, xét chọn tại Hội đồng Giải thưởng.

Ngày 23/4, Hội đồng Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2022 đã họp, đánh giá và đề xuất trao giải cho 2 nhà khoa học ở hạng mục giải thưởng chính, không đề xuất giải thưởng dành cho nhà khoa học trẻ.

Lễ trao giải thưởng dự kiến được tổ chức vào dịp kỷ niệm Ngày KH&CN Việt Nam 18/5 tại Hà Nội.

Theo Hoàng Giang/Baochinhphu.vn

Cùng chuyên mục
  • ung dung cac nghien cuu khoa hoc cong nghe trong phat trien nganh xay dung

    (Xây dựng) – Để đẩy nhanh việc ứng dụng khoa học công nghệ trong phát triển ngành Xây dựng, Bộ Xây dựng và Bộ Khoa học Công nghệ đã thực hiện ký kết Chương trình phối hợp nhằm đẩy mạnh các hoạt động khoa học công nghệ trong ngành Xây dựng từ năm 2015. Sau khi có chương trình phối hợp được lãnh đạo hai bộ ký kết, đã tạo động lực lớn thu hút sự tham gia của các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp. Các kết quả nghiên cứu khoa học, trong đó có nghiên cứu ứng dụng công nghệ in 3D trong chế tạo vật liệu xây dựng tính năng cao mà Bộ Xây dựng giao cho Viện Vật liệu xây dựng triển khai là bước đi đột phá trong bối cảnh cuộc cách mạng Công nghệ lần thứ 4 nhằm giải quyết các yêu cầu của ngành Xây dựng, sử dụng hợp lý, tiết kiệm tài nguyên, năng lượng, được ứng dụng và phát triển trong thực tiễn.

  • trung quoc thu nghiem cong nghe co the truyen nang luong mat troi tu vu tru ve trai dat

    Nhóm phát triển cho biết các tấm pin Mặt trời đặt trên quỹ đạo sẽ có lợi thế hơn so với hệ thống trên mặt đất, do không thể hoạt động vào ban đêm hoặc bị mây che phủ.

  • ngam lai nhung nguoi di dau ung dung cong nghe activate tai viet nam

    (Xây dựng) - Ra mắt thị trường Việt Nam trong vài năm trở lại đây, ACTIVATE™ - công nghệ mạ ma trận 4 lớp độc quyền của NS BlueScope Việt Nam đã thổi một làn gió mới cho ngành tôn mạ trong nước khi công bộ một chuẩn mực mới về chống ăn mòn, giúp tăng cường khả năng bảo vệ công trình ngay cả trong những điều kiện khắc nghiệt nhất như môi trường sát biển và công nghiệp ô nhiễm, cho vẻ đẹp bền vững với thời gian. Hãy cùng chúng tôi chiêm ngưỡng những công trình tiên phong ứng dụng công nghệ này tại Việt Nam.

  • so xay dung lang son day manh cong tac quan ly chuyen doi so

    (Xây dựng) - Sở Xây dựng tỉnh Lạng Sơn vừa có văn bản báo cáo về tình hình triển khai chuyển đổi số 6 tháng đầu năm và tiếp tục triển khai nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2022.

  • giai phap nha may thong minh xu huong chuyen doi so cua doanh nghiep san xuat nganh vat lieu xay dung

    (Xây dựng) - Trong bối cảnh dịch Covid 19 diễn ra mạnh mẽ và Cách mạng Công nghiệp 4.0 bùng nổ, các đơn vị kinh doanh đứng trước nhiều cơ hội và không ít những thách thức lớn. Vì vậy, tìm hiểu và từng bước triển khai giải pháp nhà máy thông minh đã trở thành xu hướng chuyển đổi số tất yếu của nhiều doanh nghiệp sản xuất trên thị trường, trong số đó đặc biệt phải nhắc đến ngành vật liệu xây dựng.

  • tinh an giang dua vao van hanh trung tam dieu hanh thong minh

    Trung tâm điều hành thông minh là khởi đầu cho một quá trình xây dựng, phát triển lâu dài trong tiến trình phát triển đô thị thông minh, xây dựng chính quyền số của tỉnh An Giang.

Xem thêm
...

Tin bài cuối cùng

Không còn dữ liệu để load