Thứ hai 15/07/2024 18:23 24h qua English RSS
Hotline: 094 540 6866

Bình Định: Giá trị di sản tháp Hưng Thạnh

09:16 | 31/10/2023

(Xây dựng) - Kiến trúc tháp Hưng Thạnh (còn gọi là tháp Đôi) là một trường hợp độc đáo của kiến trúc Champa, bởi đây là ngôi tháp duy nhất tại Bình Định được tìm thấy bia ký còn nguyên vẹn, cung cấp thông tin đầy đủ về vị vua cho xây dựng cụm tháp, niên đại và vị thần chủ được thờ.

Bình Định: Giá trị di sản tháp Hưng Thạnh
Tháp Hưng Thạnh (còn gọi tháp Đôi) đang là điểm đến tham quan, hút du khách.

Nghệ thuật kiến trúc độc đáo

Tháp Hưng Thạnh tại phường Đống Đa, thành phố Quy Nhơn, có vị trí cách bờ nam sông Hà Thanh khoảng 500m, trước khi con sông đổ ra đầm Thị Nại. Cách ngôi tháp khoảng 500m về phía Nam là núi Bà Hỏa, cao 300m so với mặt nước biển, đây là ngọn núi có vị trí nằm tại trung tâm thành phố Quy Nhơn. Từ tháp Hưng Thạnh đi về phía Đông Nam khoảng 4km là đến bờ biển, chính vì vậy so với những tháp Champa còn tồn tại trên vùng đất Bình Định thì tháp Hưng Thạnh có vị trí gần với biển nhất.

Theo hình ảnh của người Pháp chụp vào những thập niên đầu thế kỷ XX, cho thấy tháp Hưng Thạnh được xây trên một gò đất thấp, xung quanh địa hình bằng phẳng. Tuy nhiên, trải qua thời gian cùng với quá trình đô thị hóa, làm cho địa hình được nâng cao dần, khu vực xung quanh tháp Hưng Thạnh hiện nay là khu dân cư và trường học, phía Nam là đường Trần Hưng Đạo - một trong những trục đường chính của thành phố Quy Nhơn.

Kiến trúc tháp Hưng Thạnh là một trường hợp độc đáo của kiến trúc Champa. Các tháp Champa về cơ bản sẽ có hai loại hình: Một là kiểu có một ngôi tháp chính (kalan) và có các công trình phụ xung quanh như tại Mỹ Sơn, Bình Lâm, Bánh Ít, Cánh Tiên, Po Nagar, Po Klong Garai; hai là kiểu ba tháp chính như Hòa Lai, Khương Mỹ, Chiên Đàn, Dương Long. Tuy nhiên, đến nay tháp Hưng Thạnh chỉ có hai ngôi tháp, vì trong quá trình trùng tu tháp Hưng Thạnh không có một đợt khai quật khảo cổ để xác định được sự tồn tại của ngôi tháp thứ ba.

Trong công trình “Inventaire descriptif des monuments Càm de l’Annam” của Henri Parmentier ghi nhận các tháp này thuộc làng Hưng Thạnh, tổng Tuy An, phủ Tri Phước. Tên An Nam gọi là tháp Đôi, đây là tên mới, vì ngôi tháp thứ ba bị sụp đổ không phải là lâu lắm. Nhóm này quay mặt ra hướng Đông, nằm trên đất bằng dưới chân quả đồi, cạnh đường từ Bình Định đi Qui Nhơn (Quy Nhơn), cách thành phố Qui Nhơn độ 3km. Đây là vết tích của một di tích quan trọng gồm ba kalan, một tòa kiến trúc nam và có thể cả gian nhà lớn với những bộ phận phụ, tất cả đều khoanh trong một khu tường mà ở các góc của mặt đông vây lấy hai bể nước.

Phát hiện tư liệu quý về trụ minh văn

Trụ minh văn được phát hiện tại tháp Hưng Thạnh vào năm 1999, Tiến sĩ Đinh Bá Hòa - Nguyên Giám đốc Bảo tàng Tổng hợp Bình Định (nay Bảo tàng Bình Định) chia sẻ: Trong quá trình xây dựng trường THCS Đống Đa, nhân công phát hiện một số hiện vật điêu khắc Chàm, trong đó phải kể đến chóp đỉnh tháp và một trụ của tháp có minh văn. Bia ký có kích thước cao 160cm; rộng 34cm; dày 46cm và bia ký có hình dáng khối hộp chữ nhật, phần trên trụ bia ký trang trí những dải băng ngang kiểu đăng đối với những dải hoa sen cách điệu. Bề mặt của bia ký được khắc ba mặt, trong đó một mặt bên có những vết đụt khoét. Phần dưới bia ký được trang trí một dải những con rắn naga uốn lượn, xoắn vào nhau. Thấy có giá trị nên Bảo tàng Bình Định mang về để bảo quản, đồng thời gửi Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp (EFEO) tại Paris (Pháp) dịch thuật để biết niên đại xây dựng tháp vào thế kỷ XII đầu thế kỷ XII dưới thời vua Indravarman V.

Bình Định: Giá trị di sản tháp Hưng Thạnh
Trụ văn bia tháp Hưng Thạnh được bảo quản tại Bảo tàng Bình Định.

Tiến sĩ Đinh Bá Hòa chia sẻ thêm: Khi xác định niên đại cho các kiến trúc này ở Bình Định nói chung và các nơi khác gặp rất nhiều khó khăn, vì người Chăm không để lại một dòng bia ký nào nói đến năm xây dựng các tháp. Cho nên, việc xác định niên đại lâu nay chủ yếu các nhà nghiên cứu chỉ dựa vào các hoa văn trang trí để so sánh và xác định niên đại cho các tháp. Ở các tháp Dương Long, tháp Đôi Bình Định cũng một dạng như vậy. Bởi thế, trụ minh văn tháp Đôi là tư liệu lịch sử về vương triều Vijaya và khẳng định chắc chắn về năm xây dựng tháp này. Trong nghiên cứu của Stern và Shigeeda, tháp Dương Long và Hưng Thạnh đều được xếp vào niên đại cuối thế kỷ XII - đầu thế kỷ XIII. So sánh giữa tháp Hưng Thạnh và tháp Dương Long, tuy hai ngôi tháp đều mang những ảnh hưởng rõ nét của kiến trúc Khmer thời kỳ Angkor hoặc Bayon, nhưng có thể thấy nét Khmer được thể hiện trên tháp Dương Long rõ nét hơn.

Các nhà khoa học đặt ký hiệu trụ minh văn tháp Hưng Thạnh là C.213. Đối chiếu kích thước trụ văn bia với kích thước của khung cửa tại tháp Nam và tháp Trung tâm, cho thấy trụ văn bia có kích thước nhỏ hơn. Bởi vậy, trụ văn bia Hưng Thạnh là trụ cửa của ngôi tháp Bắc đã bị sụp đổ. Theo suy đoán, ngôi tháp Bắc có hình dáng giống như hai ngôi tháp còn lại, nhưng có kích thước nhỏ nhất.

Mỹ Bình

Theo

Cùng chuyên mục
  • Hà Nội: Ngày hội đạp xe hành trình xanh "Sắc sen Tây Hồ” xác lập kỷ lục Việt Nam

    (Xây dựng) - Trong khuôn khổ Lễ hội Sen Hà Nội, sáng 14/7, UBND quận Tây Hồ (Hà Nội) đã tổ chức Ngày hội đạp xe hành trình xanh "Sắc sen Tây Hồ" với sự tham gia của 7.000 người. Đây cũng là hoạt động hướng tới kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 – 10/10/2024) và chào mừng Đại hội đại biểu Mặt trận Tổ quốc Thành phố Hà Nội lần thứ XVIII nhiệm kỳ 2024 – 2029. Hoạt động đã được xác lập kỷ lục Việt Nam.

  • Bình Định: Khai mạc Lễ hội đường phố mang đặc trưng miền biển

    (Xây dựng) - Nằm trong khuôn khổ các sự kiện Lễ hội tinh hoa đất biển Bình Định năm 2024, Lễ hội đường phố đã chính thức được khai mạc vào chiều ngày 14/7 với chủ đề “Bình Định chào hè”.

  • Lễ hội Xe Fun Wheels Festival Hạ Long 2024

    (Xây dựng) - Lễ hội do UBND thành phố Hạ Long, Công ty Cổ phần OTV Truyền thông và Hiệp hội Ô tô thể thao Việt Nam tổ chức. Diễn ra trong 2 ngày cuối tuần (13 và 14/7), lễ hội đã thu hút đông đảo người dân, du khách tham dự. Đây là lễ hội xe lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam và sẽ diễn ra thường niên tại thành phố di sản – kỳ quan thiên nhiên thế giới.

  • Khai mạc Lễ hội Vịnh ánh sáng quốc tế Nha Trang 2024

    (Xây dựng) - Tối 13/7, Lễ hội Vịnh ánh sáng quốc tế Nha Trang 2024 với chủ đề “Ngân hà rực rỡ” khai mạc tại Quảng trường 2 tháng 4, thành phố Nha Trang. Hoạt động chính của lễ hội là chương trình trình diễn thi đấu ánh sáng bằng thiết bị bay không người lái (drone) với sự góp mặt của 4 đội đến từ các quốc gia: Hàn Quốc, Pháp, Trung Quốc và UAE.

  • Lễ hội văn hóa - ẩm thực gọi mời du khách về với biển Quảng Trị

    (Xây dựng) - Ngày 12/7, UBND tỉnh Quảng Trị đã tổ chức khai mạc Lễ hội văn hóa - ẩm thực “Hương vị miền hoa nắng - Taste of Sunland". Đây là một trong những chương trình nằm trong chuỗi hoạt động của Lễ hội Vì hòa bình Quảng Trị năm 2024.

  • Khai mạc Lễ hội Tinh hoa đất biển Bình Định năm 2024

    (Xây dựng) – Ngày 11/7, tại quảng trường Nguyễn Tất Thành, thành phố Quy Nhơn, UBND tỉnh Bình Định tổ chức khai mạc Lễ hội Tinh hoa đất biển Bình Định năm 2024 với chủ đề “Bình Định - Khát vọng biển”. Chương trình thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.

Xem thêm
  • Báo Nhân Dân khánh thành Nhà bia di tích nơi ra số đầu tiên tại Thái Nguyên

    (Xây dựng) – Chiều 10/7, Báo Nhân Dân tổ chức Lễ khánh thành Nhà bia di tích lịch sử quốc gia Báo Nhân Dân ra số đầu tiên (11/3/1951) tại xóm Khuôn Nhà, xã Quy Kỳ, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên.

    09:54 | 11/07/2024
  • Quy hoạch bảo quản, phục hồi Di tích tháp Bình Sơn

    (Xây dựng) - Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long ký ban hành Quyết định số 598/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử và kiến trúc - nghệ thuật quốc gia đặc biệt tháp Bình Sơn, thị trấn Tam Sơn, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc.

    10:38 | 09/07/2024
  • Sôi nổi tham gia các hoạt động văn nghệ, thể thao hướng tới kỷ niệm 30 năm thành lập Kiểm toán Nhà nước

    (Xây dựng) – Bên cạnh sứ mệnh và nhiệm vụ chuyên môn của đơn vị kiểm toán lĩnh vực ngân sách Nhà nước đối với 17 Bộ, cơ quan Trung ương khối kinh tế, tổng hợp; Kiểm toán Nhà nước chuyên ngành II còn tích cực tham gia nhiều hoạt động văn nghệ, thể thao thiết thực được Kiểm toán Nhà nước tổ chức nhằm hướng tới Lễ kỷ niệm 30 năm ngày thành lập Ngành (11/7/1994 - 11/7/2024).

    08:00 | 08/07/2024
  • Quảng Ninh: Lễ hội đình Trà Cổ - Đặc sắc văn hóa truyền thống Việt nơi địa đầu Tổ quốc

    (Xây dựng) – Những ngày này, người dân và du khách đến thành phố Móng Cái (Quảng Ninh) đang rộn ràng trong bầu không khí tưng bừng của Lễ hội truyền thống đình Trà Cổ năm Giáp Thìn 2024. Lễ hội được tổ chức trong 4 ngày, từ ngày 5/7 đến 8/7/2024, tại phường Trà Cổ.

    18:32 | 07/07/2024
  • Đền Đô - Công trình kiến trúc tinh xảo chứa đựng giá trị tinh hoa của dân tộc

    Sau khi bị chiến tranh tàn phá và được trùng tu, đền Đô vẫn giữ được lối kiến trúc nguyên bản, trở thành niềm tự hào của dân xứ Kinh Bắc và là địa điểm tham quan thú hút du khách trong và ngoài nước.

    14:36 | 07/07/2024
  • Quảng Ninh: Uông Bí nhận diện, bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong phát triển bền vững

    (Xây dựng) - Ngày 6/7, thành phố Uông Bí (Quảng Ninh) phối hợp với Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, Sở Văn hóa và Thể thao tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Nhận diện, bảo tồn và phát huy giá trị di sản vùng đất Uông Bí trong định hướng phát triển bền vững thành phố Uông Bí".

    12:00 | 07/07/2024
  • Nâng tầm tinh hoa vùng đất biển Bình Định

    (Xây dựng) – Tinh hoa đất biển - một chương trình nhằm quảng bá tinh hoa của vùng đất biển Bình Định, nâng cao vị thế Bình Định trên bản đồ du lịch Việt Nam, thu hút khách du lịch trong nước và quốc tế sẽ được diễn ra tại thành phố Quy Nhơn từ ngày 11-15/7.

    07:50 | 07/07/2024
  • Bài 1: Đưa Nghị quyết số 17-NQ/TU vào cuộc sống

    (Xây dựng) - Cụ thể hoá quan điểm, định hướng, nhiệm vụ phát triển văn hóa, con người theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, Tỉnh ủy Quảng Ninh đã ban hành Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 30/10/2023 “Về xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Quảng Ninh trở thành nguồn lực nội sinh, động lực cho phát triển nhanh, bền vững”. Phóng viên Báo điện tử Xây dựng có chuỗi bài phản ánh việc triển khai xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, con người Quảng Ninh, mở đầu là trao cuộc trao đổi với ông Hoàng Văn Hải, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy.

    16:28 | 06/07/2024
  • Hải Phòng: Tiếp tục tái hiện hoạt động chợ quê thời Mạc

    (Xây dựng) – Tiếp nối thành công Chợ quê thời Mạc lần I, Chợ quê thời Mạc lần II sẽ được tổ chức trong 3 ngày 19, 20 và 21/7 tại Di tích lịch sử văn hoá Từ đường họ Mạc Cổ Trai, xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thuỵ, thành phố Hải Phòng với nhiều hoạt động phong phú.

    11:58 | 06/07/2024
  • Lễ hội Trái cây Khánh Sơn lần thứ III sẽ diễn ra từ ngày 10 đến 13/8/2024

    (Xây dựng) - Ngày 5/7, UBND huyện Khánh Sơn tổ chức họp báo về Lễ hội Trái cây Khánh Sơn lần thứ III năm 2024. Lễ hội sẽ có nhiều hoạt động đặc sắc, diễn ra xuyên suốt trong 4 ngày tại Quảng trường 20/11, thị trấn Tô Hạp.

    19:05 | 05/07/2024
...

Tin bài cuối cùng

Không còn dữ liệu để load