Thứ sáu 03/04/2020 02:00 24h qua English RSS
Hotline: 094 540 6866

TPHCM "mất trắng" 18 địa danh: Không phải cứ thích là phá, là đập

09:49 | 17/02/2020

Tại nhà riêng, TS Nguyễn Minh Hoà - người có thâm niên hơn 25 năm làm việc trong Hội đồng quy hoạch - kiến trúc TP. Hồ Chí Minh đã cho PV Lao Động mục sở thị bản danh sách 18 địa danh lịch sử mất tích không còn dấu vết của thành phố này.

Trong một hội thảo được tổ chức cuối năm 2019, PV được biết, tiến sĩ đã gây "choáng váng" khi đưa ra bản danh sách 18 địa danh đã biến mất ở TPHCM. Ông có thể nói rõ hơn về bản danh sách này?

- Tôi có thể kể ra một vài trong số đó như: Thương xá Tax, cầu ba cẳng độc nhất vô nhị ở Đông Nam Á ở kênh Hàng Bàng, Tháp quan sát phòng cháy chữa cháy đầu tiên của thành phố trong Sở Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy, Nhà đèn Chợ Quán hay Công viên Chi Lăng... Tất cả đã dần biến mất không còn lại một dấu vết nào, giống như chúng chưa hề có mặt ở thành phố này.

Kiến trúc sư danh tiếng của thế kỷ 20 là Le Corbusier có một câu nói đại ý rằng, diện mạo của một thành phố lâu đời giống như khuôn mặt người lớn tuổi. Mà đã là khuôn mặt người lớn tuổi thì không thể không có nếp nhăn, có vết nám, thậm chí là cả những vết sẹo.

Nhưng đó mới là khuôn mặt người. Nếu không có chúng, thì đó là khuôn mặt của manơcanh, bóng mịn, vô hồn. Những di sản văn hoá - lịch sử - kiến trúc cũng chính là những nếp nhăn của khuôn mặt thành phố vậy.

tphcm mat trang 18 dia danh khong phai cu thich la pha la dap
Thương xá Tax - công trình từng gắn bó hơn 130 năm thăng trầm với TPHCM nay đã không còn nữa.

Ai cũng biết việc cải tạo, chỉnh trang, nâng cấp thì thế nào cũng động chạm đến phần cổ, phần cũ của cơ thể thành phố. Nhưng thực sự rất đau xót.

Để quy trách nhiệm cho vấn đề này có thể là khó khăn nhưng với tư cách một chuyên gia nghiên cứu, tiến sĩ có thể nói về một phần nguyên nhân của câu chuyện?

- So với Hà Nội và nhiều thành phố lớn khác như Bangkok, Jakarta, Bắc Kinh thì TP.Hồ Chí Minh không có nhiều di sản và di tích hoành tráng. Đáng ra không nhiều thì phải chắt chiu. Nhưng điều đáng tiếc ở chỗ, không phải hậu quả chiến tranh hay xung đột, một loạt các di sản lịch sử - kiến trúc bị biến mất lại diễn ra vào thời kỳ đô thị hoá nhanh từ sau năm 1990.

Có một luồng tư tưởng rất lạ là nhiều người nghĩ rằng, đến TP.Hồ Chí Minh chỉ là để kiếm tiền, là để làm kinh tế. Điều đó vô hình chung dẫn đến ý thức về văn hoá, về giá trị của lịch sử phần nào giảm đi. Hoặc có những tư tưởng thậm chí còn phân biệt giữa công trình có nguồn gốc này, nguồn gốc nọ.

tphcm mat trang 18 dia danh khong phai cu thich la pha la dap
Tiến sĩ Nguyễn Minh Hoà - Uỷ viên Hội đồng quy hoạch - kiến trúc TPHCM trong cuộc trao đổi với PV Lao Động.

Một mảnh đất sinh ra với nhiều lịch sử khác nhau, dù giai đoạn đó như thế nào thì chúng vẫn là lịch sử. Tôi chỉ lấy ví dụ như trước đây, người Pháp từng xây dựng tháp quan sát phòng cháy chữa cháy đầu tiên của thành phố vào năm 1867, nhưng thế hệ sau đã phá bỏ đi di sản gần 200 năm tuổi này. Họ phá xong rồi mới thông báo, với một câu gọn lỏn "cứ thế đập thôi" và xây lên một cái mới hoàn toàn.

Hay như ở trung tâm thành phố từng có quán cà phê Givral, gắn liền với hình ảnh nhà tình báo Phạm Xuân Ẩn, ông thường ngồi đó uống cafe mỗi sáng. Giờ quán đã đóng cửa nhưng trước đây ngay cả một tấm bảng đề cập đến giá trị của địa danh này cũng chẳng hề được dựng lên.

Nhưng có vẻ như cơ chế để công nhận hay bảo vệ những địa danh một cách xứng đáng trước khi chúng biến mất đã không được chú ý?

- Một lỗi rất lớn là chúng ta đã không kiểm kê toàn bộ di sản trong thành phố để lọc và phân loại, phân loại xong thì quyết định đâu là loại 2, loại 3, cái nào cấp quốc gia, cái nào cấp thành phổ để bảo vệ nó.

Nhưng ở đây có điểm bất cập là Luật Di sản của mình hiện nay chưa hoàn thiện. Ví dụ như Nhà thờ Đức Bà, Bưu điện thành phố đẹp kiệt tác nhưng lại không được công nhận di sản do vướng phải chuyện chủ sở hữu phải làm đơn, nên không ai người ta muốn làm.

tphcm mat trang 18 dia danh khong phai cu thich la pha la dap
Tiến sĩ Nguyễn Minh Hoà cho rằng cần có biện pháp để làm sống động những địa danh lịch sử.

Hơn nữa, để bảo vệ phải tạo được cơ chế, khi muốn động đến di sản phải được Chính phủ, hội đồng khoa học cho phép, trên cơ sở đồng thuận của người dân. Có phương án cụ thể, chứ không phải thích là phá, là đập.

Ở khía cạnh một người làm chuyên môn, tiến sĩ có thể đưa ra giải pháp nào cho câu chuyện bảo tồn di sản của TPHCM?

- Một trong số các cách thức mà một số nước đã làm là có “phụ lục” (bảng giới thiệu, hình ảnh) của di sản bị phá huỷ ở ngay tại công trình mới.

Mới đây, chúng ta đã có tiến bộ khi lập được danh sách hơn 30 di sản phải giữ của thành phố. Nhưng điều quan trọng là phải làm cho nó tồn tại trong sự sinh động của đời sống hiện nay.

Thành phố nào cũng phải phát triển, rộng lớn hơn, hiện đại hơn. Nhiều công trình xưa cũ có thể phải thay thế, nhưng cái vượt lên trên tất cả là thái độ với lịch sử. Một khi biết trân trọng, nâng niu thì sẽ tìm ra những giải pháp hợp lý nhất, ít tổn thất nhất không chỉ về cảnh quan, mà hơn hết là tình cảm của những người yêu thành phố này!

18 địa danh biến mất của TPHCM (theo TS Nguyễn Minh Hoà):

- Thung lũng xanh ở khu vực Trung tâm, theo trục Lê Duẩn.

- Địa điểm lưu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng tại khu vực Ba Son và Ụ tàu

- Cầy cầu sắt trong Thảo Cầm viên

- Tháp quan sát phòng cháy chữa cháy đầu tiên của thành phố ở khuôn viên sở Cảnh sát PCCC

- Cây cầu ba cẳng độc nhất vô nhị ở Đông Nam Á ở kênh Hàng Bàng, quận 6

- Toà Đại sứ quán Mỹ

- Trại David trong sân bay Tân Sơn Nhất

- Công Viên Chi Lăng

- Quán càphê nổi tiếng mang tên Sài Gòn Givral

- Thương xá Tax

- Hàng cây trăm tuổi trên đường Tôn Đức Thắng,

- Dãy nhà Shophouse hình ống của người Hoa, theo phong cách Nam Trung Hoa ở đường Trần Văn Kiểu

- Nhà đèn Chợ Quán

- Chợ gạo đầu tiên của Sài Gòn, chợ Trần Chánh Chiếu

- Một số tháp nước hình nấm

- Chùa Liên Trì ở Thủ Thiêm

- Cầu Nhị Thiên Đường

- Vòng xoay Quách Thị Trang cùng tượng Trần Nguyên Hãn

Theo Đình Trường - Anh Tú/Laodong.vn

Cùng chuyên mục
  • can co giai phap han che quy hoach treo

    (Xây dựng) – Tại Phiên họp thứ 43 vừa qua, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về các vấn đề liên quan đến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xây dựng, trong đó, một số Đại biểu Quốc hội đề nghị cần có giải pháp hạn chế quy hoạch “treo”. Đồng thời, cần cấp phép xây dựng có thời hạn trong các khu đất có quy hoạch chậm triển khai để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

  • de xuat vung thu do moi lieu co kha thi

    Dự thảo Báo cáo bổ sung về các phương án phân vùng giai đoạn 2021 - 2030 để triển khai Luật Quy hoạch do Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề xuất có phương án hình thành Vùng Thủ đô mới trên cơ sở mở rộng thêm một số tỉnh vào Vùng đồng bằng sông Hồng.

  • ky 2 kinh nghiem quoc te

    (Xây dựng) - Khác với tình trạng có phần “tự phát” ở Việt Nam hiện nay, việc quản lý và sử dụng nguồn lực xã hội hóa ở các nước đều được quy định do một đơn vị chuyên môn tiếp nhận và sử dụng, để đảm bảo việc sử dụng tiết kiệm và có hiệu quả, tránh các tác động đáng tiếc tới di tích.

  • dieu chinh cuc bo quy hoach chung xay dung thanh pho ho chi minh den nam 2025

    (Xây dựng) - Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 430/QĐ-TTg về việc phê duyệt điều chỉnh cục bộ quy hoạch chung xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2025.

  • dieu chinh thanh vien to cong tac thi hanh luat quy hoach

    (Xây dựng) - Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 413/QĐ-TTg về việc điều chỉnh thành viên Tổ công tác thi hành Luật Quy hoạch tại Điều 1, Quyết định số 404/QĐ-TTg ngày 13/4/2018 của Thủ tướng Chính phủ.

  • phat trien do thi sa pa tro thanh khu du lich quoc gia

    (Xây dựng) – Sáng 27/3, Bộ Xây dựng tổ chức hội nghị thẩm định quy hoạch chung xây dựng Khu du lịch quốc gia Sa Pa, tỉnh Lào Cai đến năm 2030. Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn chủ trì hội nghị. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai, đại diện bộ, sở, ngành, địa phương cùng các đơn vị tư vấn có liên quan tham dự hội nghị.

Xem thêm
  • ngoi chua so huu kien truc tuyet dep giua long co do hue

    Sở hữu kiến trúc độc đáo cùng cảnh sắc an tịnh hệt như chốn bồng lai, chùa Huyền Không là địa điểm du khách không thể bỏ lỡ khi đến Huế.

    21:09 | 24/03/2020
  • ky 1 tu truong hop cau ngoi cho thuong

    (Xây dựng) - Trong quỹ kiến trúc truyền thống, cầu ngói được xem là một trong những loại hình kiến trúc rất đặc biệt và độc đáo, chứa đựng nhiều giá trị về mặt kiến trúc - mỹ thuật, văn hóa. Bên cạnh đó, đây cũng là loại hình công trình có niên đại phổ biến từ thời nhà Hậu Lê và Mạc. Về số lượng hiện nay, trên phạm vi cả nước cũng chỉ còn một số cây cầu ngói cổ còn tồn tại như cầu ngói chùa Lương (Hải Hậu, Nam Định); cầu ngói Thanh Toàn (Hương Thủy, Thừa Thiên - Huế); cầu ngói Phát Diệm (Kim Sơn, Ninh Bình). Trong số này, cầu ngói chợ Thượng (xã Bình Minh, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định), được xây dựng từ thời Hậu Lê.

    15:19 | 24/03/2020
  • do an dieu chinh quy hoach chung da nang tao dot pha ve to chuc khong gian do thi

    (Xây dựng) - Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng tổ chức họp nghe Ban Cán sự Đảng UBND Thành phố báo cáo tiến độ thực hiện nội dung Đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung Đà Nẵng đến năm 2030 tầm nhìn 2045.

    15:10 | 24/03/2020
  • quy hoach quang hanh tro thanh khu du lich do thi ven bien

    (Xây dựng) - Với định hướng cụ thể hóa chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh đến năm 2020 tầm nhìn 2030, UBND tỉnh Quảng Ninh vừa phê duyệt quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 khu du lịch, dịch vụ, đô thị ven biển tại phường Quang Hanh, TP Cẩm Phả.

    15:04 | 24/03/2020
  • khan truong hoan thien ho so quy hoach phan khu ty le 12000 quan the do thi du lich nghi duong hai tien

    (Xây dựng) - UBND tỉnh Thanh Hóa vừa có văn bản gửi các đơn vị liên quan về việc hoàn thiện hồ sơ quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 quần thể đô thị du lịch nghỉ dưỡng Hải Tiến, huyện Hoằng Hóa.

    11:33 | 21/03/2020
  • phe duyet nhiem vu lap quy hoach tinh ha nam

    (Xây dựng) - Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng vừa ký Quyết định số 389/QĐ-TTg phê duyệt nhiệm vụ lập Quy hoạch tỉnh Hà Nam thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

    21:50 | 19/03/2020
  • xay dung da nang thanh trung tam kinh te xa hoi lon cua ca nuoc

    (Xây dựng) – Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã ký Quyết định số 393/QĐ-TTg phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội thành phố Đà Nẵng đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 với mục tiêu xây dựng Đà Nẵng thành trung tâm kinh tế - xã hội lớn của cả nước. Việc ban hành quyết định này cũng như việc xây dựng và phát triển Đà Nẵng không chỉ có ý nghĩa quan trọng cho riêng Đà Nẵng mà còn tạo ra động lực và sự lan tỏa cho cả vùng.

    21:43 | 19/03/2020
  • du thao quy hoach vung thu do moi nhieu diem chua tuong dong

    (Xây dựng) - Quy hoạch xây dựng Vùng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 tầm nhìn 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ năm 2016. Tuy nhiên mới đây, Dự thảo Báo cáo bổ sung về các phương án phân vùng giai đoạn 2021 - 2030 để triển khai thực hiện Luật Quy hoạch do Bộ KH&ĐT đề xuất có phương án hình thành Vùng Thủ đô mới trên cơ sở mở rộng thêm một số tỉnh vào Vùng Đồng bằng sông Hồng. Đề xuất này đang nhận được được nhiều ý kiến phản hồi khác nhau.

    15:29 | 19/03/2020
  • vinh phuc cong bo nghi quyet thanh lap thi tran hop chau va dai dinh

    (Xây dựng) – Ngày 18/03, huyện Tam Đảo đã long trọng tổ chức lễ công bố Nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về việc thành lập thị trấn Hợp Châu và Đại Đình thuộc huyện Tam Đảo.

    11:03 | 19/03/2020
  • ky la quan the nha xay dung tren cay co thu tram tuoi doc nhat ha noi

    Nằm ở ven đô Hà Nội, quần thể nhà cây kỳ lạ của nghệ sĩ Đào Anh Khánh được bao bọc bởi rất nhiều cây cối, tràn ngập sắc xanh, tựa như một khu rừng thu nhỏ.

    09:37 | 19/03/2020
...

Tin bài cuối cùng

Không còn dữ liệu để load