Thứ hai 18/11/2019 01:46 24h qua English
Hotline: 094 540 6866

Sông nước miền Tây

15:41 | 17/09/2019

(Xây dựng) - Nói đến miền Tây Nam Bộ, mảnh đất phương Nam là nói tới sông nước. Sông Mêkông khi đổ vào đất Việt chia thành 2 dòng sông lớn: Tiền Giang, Hậu Giang và cả hệ thống sông lớn sông bé khác hợp thành 9 nhánh sông - Cửu Long Giang đổ ra biển, làm nên một vùng châu thổ trù phú với nhiều nét văn hóa sông nước đầy hấp dẫn, quyến rũ, đậm đặc những điều kỳ bí huyền ảo.

Sen ở Xẻo Quýt Đồng Tháp,

Theo thống kê chưa đầy đủ, miền Tây Nam Bộ có khoảng 54.000km chiều dài sông rạch. Ngoài hệ thống sông rạch tự nhiên mà người địa phương gọi là sông rạch “Trời sanh”, còn vô số những con kênh đào ngang, xẻ dọc chằng chịt, mà nếu được nhìn trên đồ hình có cảm tưởng là cái mạng nhện chồng lên một bàn cờ.

Sông Cái - Tiền Giang, Hậu Giang tức sông Mẹ sinh ra hàng trăm sông con, mỗi nhánh sông con lại sinh ra cơ man con rạch nhỏ, mỗi con rạch nhỏ lại rẽ ra các con xẻo, khóm, mương, ngòi… Nước và nước… mênh mang…

Nói đến sông nước thì không thể thiếu những con thuyền, mà ở miền này được gọi ghe, xuồng. Ghe, xuồng ở miền Tây Nam Bộ là bộ sưu tập phong phú, đa dạng cả kiểu dáng lẫn chức năng, mỗi loại đặc trưng cho một vùng sông nước.

Từ Long An tới An Giang thường thấy ghe, xuồng lườn tròn để dễ lướt trên những đám lục bình dày đặc ở các khúc sông vùng này.

Sóc Trăng, Kiên Giang, Cà Mau người dân chuộng ghe, xuồng lườn phẳng gọi là xuồng 3 lá (do có 3 tấm ván đóng ghép lại), vì sông nước vùng này rộng, thoáng.

Chiếc xuồng 3 lá còn có nhiều biến tấu: Loại nhỏ nhất gọi là be bảy, lớn hơn nữa gọi be tám, be chín, be mười. Nếu đóng thêm một tấm ván nữa cho lớn hơn gọi be mười kèm.

Các loại ghe nhỏ có ghe tam bản, ghe bầu, ghe cui, ghe cà vom, ghe rỗi (dùng chở cá, chia nhiều khoang, có đục lỗ tròn để rộng cá sống trong nước sông tự nhiên), ghe cửa dùng để nhảy sóng ở cửa sông…

Cách sơn màu ghe cũng khác nhau, mũi ghe rất nhiều kiểu như một sự trang trí cho đẹp. Đặc biệt “mắt” ghe là lý lịch của nơi xuất xứ, thuộc lò đóng ghe nào, của ai.

Đi xuồng trong rừng tràm Trà Sư - An Giang.

Là miền sông nước, nên những nghề sông nước ở miền Tây cũng mang lại kỳ thú cho những ai muốn khám phá nét độc đáo của vùng này.

Chỉ riêng việc đánh bắt cá mà có đủ loại: Cất vó, đặt lọp, xây nò, đóng đáy cọc, đáy bè, thả chà đăng cá, đáy rập cua, trễ cá, chài lưới… Còn câu thì cũng đủ kiểu: Câu cắm, câu giăng, câu thả, câu thượt, câu nhấp, câu rê…

Hãy thử một lần về miền Tây câu cá hay đi đặt lọp, cái cảm giác sung sướng phấn khích tràn ngập trong người khi nhìn thấy cá tôm nhảy loi choi, giữa sông nước mênh mang trên một chiếc xuồng nhỏ, nó khác hoàn toàn cái thú đi câu ở thành thị ở trong mấy cái ao, hồ nhân tạo của các khu du lịch giải trí.

Về miền Tây sông nước Nam Bộ, điều hấp dẫn nhất với tất cả khách từ phương khác đến là những cái Chợ Nổi, không một ai đến vùng này lại không tìm cơ hội để đi ít nhất một cái chợ. Không đi Chợ Nổi là chưa xuống miền Tây.

Chợ Nổi là nét văn hóa rất đặc trưng của miền sông nước, nó như một bảo tàng văn hóa sống động của người dân miền này. Những cái chợ có tuổi đời gắn với thời khẩn hoang khai phá của vùng đất sông nước kỳ bí phương Nam.

Ở miền Tây, những khu Chợ Nổi nổi tiếng luôn được mọi người nhắc tới và là những địa chỉ du lịch văn hóa nằm trên bản đồ du lịch của các hãng lữ hành Việt Nam, quốc tế: Chợ Nổi Cái Bè - Tiền Giang (nằm ở đọan sông Tiền giáp ranh giữa 2 tỉnh Tiền Giang - Vĩnh Long), Chợ Nổi Trà Ôn - Vĩnh Long, Chợ Phụng Hiệp, Ngã Bảy, Phong Điền, Cái Răng - Cần Thơ, Hậu Giang; Chợ Năm Căn - Cà Mau…

Chợ Nổi thường được họp ở vùng giáp ranh giữa các con sông, một khúc sông nước rộng mênh mông đủ cho hàng trăm, hàng ngàn ghe, xuồng lớn nhỏ quần tụ.

Chợ ở trên bờ có gì, thì dưới sông có y như thế không thiếu bất cứ thứ nào, nhưng cách tiếp thị quảng cáo thì độc nhất vô nhị. Chiếc ghe, xuồng nào bán đồ gì, họ treo thứ đó trên một cây sào dài 5 - 7m, đi từ xa 200 - 300m đã thấy.

Chính cái kiểu “treo” hàng độc đáo này làm cho ai tới chợ cũng thấy lý thú, như một tác phẩm nghệ thuật thị giác sắp đặt rất đương đại và đầy ngẫu hứng. Cả một rừng “ăng-ten” đầy màu sắc, từ bó rau muống, miếng thịt heo, trái bầu, bí, củ khoai… đến cả tô hủ tíu, ly café… lủng lẳng trên cao.

Đặc sản của mỗi chợ cũng mang nét riêng. Chợ Cái Bè, Trà Ôn là trái cây của các nhà vườn nổi tiếng của miền Tây. Chợ Năm Căn thì toàn thủy hải sản cá, tôm, cua, mực của cả vùng sông biển cực Nam Nam Bộ. Chợ Cái Răng nổi tiếng với các loại rau củ đất phương Nam. Chợ Phụng Hiệp là nơi cho dân nhậu bốn phương mê say với rùa, rắn, chuột đồng…

Có một nét văn hóa vùng này làm bất kỳ ai khi rời khỏi đều mang theo một cảm giác bâng khuâng khó tả. Đó là những điệu hò sông nước và những khúc nhạc tài tử vọng cổ để nhớ.

Hò chèo ghe, hò mái đoản, hò mái trường, mái nhất, mái nhì… cùng điệu buồn phương Nam qua bàn tay những nghệ sĩ dân gian khảy trên các phím đàn. Âm điệu da diết thấm đẫm hồn sông nước nghe man mác, mênh mang diệu vợi, một chút cảm hoài xa vắng, khó quên.

Ở miền này cũng lạ, vào bất cứ một quán ăn bình dân nào đều thấy treo một cây ghi-ta phím lõm - một sự biến thể Việt Nam hóa cây đàn ghi-ta nguyên thủy của châu Âu, chuyên dùng để đàn các bản nhạc tài tử, vọng cổ, cải lương. Quán nào “sang” hơn thì có thêm cây đờn cò (đàn nhị), cây độc huyền cầm (đàn bầu).

Khách muốn nghe, dù chỉ là một người, chủ quán và có khi cả nhân viên phục vụ sẵn sàng đàn hát, hình như ở đây ai cũng thấm trong người những giai điệu sông nước “dạ cổ hoài lang” không chỉ cho khách mà cho cả mình.

 Nhưng rất thiếu sót, nếu không nhắc tới một nét văn hóa rất đặc trưng của miền sông nước Tây Nam Bộ - Văn hóa ẩm thực đậm nét thời khẩn hoang 4 - 5 thế kỷ trước. Các món nướng, cái gì cũng có thể nướng được, không chỉ tôm, cua, cá, heo, gà, vịt, chim, rùa, rắn… mà các lọai rau củ quả cũng nướng như: Khoai, cà tím, lá lốt… là những món ăn tuyệt ngon, đầy hương vị lạ.

Nướng cũng có nhiều cách: Nướng trực tiếp trên lửa, nướng trui, nướng trên khói, bọc đất nướng, bọc lá vùi vào lửa… Nướng bằng lửa than đước, rơm lúa nếp, chân rạ, hay lá cây khô…

Và những loại rau ăn kèm là cả một khám phá về “thực vật” sông nước Nam Bộ, những tên lá tên hoa vừa lạ vừa quen: Đọt lục bình, đọt bông súng, đọt lá xoài, bông điên điển, bông so đũa, rau kèo nèo, lá vị… hàng chục thứ bông, lá, rau mà chỉ có người dân địa phương mới biết tên.

Một ngôi nhà ở Bến Tre.

Các loại rau lá này ăn kèm với các món thịt nướng kia, không những làm món ăn ngon hơn, tăng thêm hương vị hấp dẫn mà còn có tác dụng như những vị thuốc dân gian, bổ tì vị, mát gan mật, thông khí huyết…

Để “đưa” các món ăn cho “ngọt”, thấm cái mênh mang sông nước, thêm thi vị, không thể quên một lọai “mỹ tửu” của vùng đất Bến Tre, rượu Phú Lễ, Ba Tri. Lọai rượu này uống ly đầu vị đậm đà, mềm môi cạn tiếp cảm thấy cái phóng khoáng, lâng lâng uống vài ly nữa thấy như bay bổng trong một giấc thần tiên, cởi mở tâm tình với tri âm, chẳng thế mà giới sành điệu phân loại rượu đã ví rượu Phú Lễ là “lãng tử” dùng đãi bạn tri âm tri kỷ.

Một lần đến, rồi tạm biệt với niềm luyến tíếc. Ước mong miền đất sông nước Tây Nam Bộ này lưu giữ mãi cái nét hoang sơ đặc trưng của một vùng văn hóa đậm dấu ấn của lịch sử khai phá mở đất mở cõi, mang đầy tính cách phóng khoáng nhưng dũng cảm kiên cường của người dân phương Nam.

Đừng vì bất cứ lý do gì mà “thành thị hóa”, “đô thị hóa” miền đất này, để mất đi báu vật di sản văn hóa miền sông nước Tây Nam Bộ.

Hoài Hương

Theo

Cùng chuyên mục
Xem thêm
  • lan dau tien to chuc tet festival

    Tet Festival 2020 sẽ diễn ra từ ngày 3 - 5/1/2020 tại TPHCM với 5 hoạt động chính gồm lễ Tết, ăn Tết, chơi Tết, xem Tết và chợ Tết, nhằm mang những trải nghiệm Tết Việt đến với người tham dự.

    11:08 | 14/11/2019
  • xe dat den huu xay chua trieu do khong phep o nghe an

    Di tích lịch sử quốc gia đền Hữu ở xã Thanh Yên (huyện Thanh Chương, Nghệ An) đang bị xẻ đất để xây chùa triệu đô.

    15:55 | 13/11/2019
  • lap ho so xep hang di tich nha tho va tu vien thu thiem

    Hồ sơ xếp hạng di tích công trình Nhà thờ và Tu viện Dòng Mến Thánh giá Thủ Thiêm, quận 2, được trình Ủy ban thành phố trong tháng 12.

    14:11 | 12/11/2019
  • trien lam tai che va chuong trinh nghe thuat nhan ky niem 14 nam hoat dong gallery 39

    (Xây dựng) – Ngày 16/11 tới đây, nhân dịp kỷ niệm 14 năm hoạt động của Gallery 39, họa sĩ Lê Thiết Cương cùng nhóm G39 sẽ tổ chức một triển lãm sắp đặt tái chế và chương trình nghệ thuật ghi dấu chặng đường hoạt động nghệ thuật phi lợi nhuận của mình tại Laca Café.

    16:55 | 11/11/2019
  • canh tan hoang ram rap cong trinh nha mau lang van hoa du lich cac dan toc

    "Tôi khẳng định rằng những công trình đó nếu 3 – 4 năm nữa không có nguồn vốn đầu tư hoặc ngân sách bảo dưỡng thì chắc chắn sẽ sập mà hiện tại thì một vài nhà cũng đang trong tình trạng nguy hiểm; nhất là nhiều khu làng dân tộc không có người ở", ...

    16:51 | 11/11/2019
  • di chi hon 3 nghin tuoi vuon chuoi lai lo bi xam hai pha huy

    Ba phương án bảo tồn di chỉ hiếm có hơn 3 nghìn tuổi Vườn Chuối vẫn đang chờ trình cơ quan chức năng, người dân và giới nghiên cứu một lần nữa lại phải sốt sắng lên tiếng lo ngại di chỉ bị xâm hại, thậm chí phá hỏng.

    14:55 | 11/11/2019
  • mui lua

    (Xây dựng) - Khi dã quỳ trơ khấc những đài khô, đường làng quanh co chỉ còn bụi đỏ mù trời vì gió. Mái tôn khua vào nhau những âm thanh lạnh lẽo. Lúc ấy, hơi ấm của lửa, hương thơm của lửa lại gợi không khí ấm áp, đoàn tụ của tình thân.

    19:19 | 10/11/2019
  • ha noi sau 5 nam phao dai xuan tao co nguy co bien thanh phe tich

    Được đầu tư xây dựng, cải tạo và hoàn thành từ đầu năm 2015, pháo đài Xuân Tảo (phường Xuân Tảo, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội) là di tích cách mạng kháng chiến. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại công trình này vẫn đang bị bỏ không, đìu hiu, hiện vật có dấu hiệu xuống cấp.

    08:07 | 10/11/2019
  • gio bac lam am lai nhung mua di

    (Xây dựng) - Mùa này, chắc những vệ cỏ ven ruộng quê xưa đã úa vàng xơ xác. Hơi gió mông lung gợn lăn tăn mặt ao hồ và hú rít trên mặt ruộng trơ gốc rạ. Gió bấc sẽ lùa những lá cải xanh lật phật vào giờ cơm chiều muộn, cọng cải xanh ngắt nhờ lạnh mà như cứng cỏi hơn, tươi giòn hơn.

    22:29 | 09/11/2019
  • quang tri len phuong an ton tao nang cap khu luu niem tong bi thu le duan

    (Xây dựng) - UBND tỉnh Quảng Trị vừa có buổi làm việc với các ngành và địa phương liên quan để khảo sát thực địa xem xét phương án thiết kế tôn tạo nâng cấp Khu lưu niệm Tổng Bí thư Lê Duẩn tại xã Triệu Thành, huyện Triệu Phong.

    20:46 | 09/11/2019
...

Tin bài cuối cùng

Không còn dữ liệu để load